Chien d'Artois
Grupa FCI
6• FCI 28
Rozmiar
Średnie
Kraj Pochodzenia
FR
Wysokość
53-58 cm
Waga
28-30 kg
Długość Życia
11-13 lat
Temperament
Przegląd
Chien d'Artois, znany także jako gończy z Artois, to francuska rasa psów gończych, która od ponad pięciu stuleci fascynuje miłośników polowań i psów myśliwskich. Wywodząca się z regionu Artois w północnej Francji, rasa ta posiada niezwykłe zdolności tropienia, które czyniły ją ulubionym towarzyszem polowań francuskiej arystokracji już w czasach Henryka IV i Ludwika XIII.
Jej pochodzenie sięga krzyżówek lokalnych psów gończych z angielskimi bloodhoundami, dzięki czemu Chien d'Artois zyskał wyjątkowo wyostrzony zmysł węchu oraz nieustępliwość w tropieniu. Te cechy sprawiały, że pies ten był niezawodnym kompanem podczas polowań na zające, sarny oraz dziki, nawet w trudnym terenie leśnym.
W XVII i XVIII wieku Chien d'Artois osiągnął szczyt popularności, przyciągając uwagę swoim harmonijnym ciałem, charakterystycznym trójkolorowym umaszczeniem oraz zrównoważonym temperamentem. Niestety, obie wojny światowe przyniosły rasie niemal całkowity upadek – pod koniec I wojny światowej pozostało zaledwie kilka osobników.
Dzięki determinacji hodowcy Ernest'a Levesque'a, który w latach 20. XX wieku rozpoczął program odtworzenia rasy, Chien d'Artois powrócił z krawędzi zapomnienia. W dzisiejszych czasach obserwujemy stopniowy wzrost liczby zarejestrowanych osobników, choć rasa nadal pozostaje stosunkowo rzadka poza Francją.
Chien d'Artois wyróżnia się nie tylko fizycznymi atrybutami i umiejętnościami myśliwskimi. Jest to rasa znana z lojalności, radosnego usposobienia i przywiązania do właściciela. Doskonale odnajduje się w towarzystwie innych psów, co czyni go świetnym wyborem dla osób prowadzących sfory myśliwskie lub posiadających już inne zwierzęta. Jednakże należy pamiętać, że pies ten wymaga dużo uwagi, konsekwentnego szkolenia i regularnej, intensywnej aktywności fizycznej.
Nasz przewodnik pozwoli Ci dokładnie poznać wszystkie aspekty związane z Chien d'Artois – od zdrowia i pielęgnacji, przez aktywność i szkolenie, aż po żywienie, historię, wygląd oraz charakterystyczne cechy behawioralne tej wyjątkowej rasy.
Chien d'Artois to pies średniej wielkości o harmonijnej, muskularnej budowie ciała, która łączy elegancję z siłą fizyczną niezbędną podczas długich dni polowań. Wysokość w kłębie wynosi od 53 do 58 cm, a waga oscyluje w granicach 28–30 kg, co klasyfikuje go jako przedstawiciela grupy średnich psów gończych (Briquet).
Sierść i umaszczenie: Sierść jest krótka, gęsta i doskonale przylegająca do ciała, co zapewnia ochronę przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi oraz kolczastymi zaroślami. Umaszczenie Chien d'Artois jest charakterystyczne trójkolorowe – na białym tle występują czarne płaty oraz płowe (fauve) podpalenia, szczególnie widoczne na głowie i kończynach.
Głowa i zmysły: Głowa jest mocna, dobrze wykrojona, z szeroką czaszką i delikatnie zaznaczonym stopem. Nos jest czarny, szeroki, z dobrze rozwiniętymi nozdrzami – gwarancja doskonałego węchu. Uszy są długie, szerokie, delikatnie skręcone i zaokrąglone na końcach, osadzone na poziomie oczu, co nadaje mu typowy dla gończych wygląd. Oczy są okrągłe, ciemnobrązowe, z łagodnym i melancholijnym wyrazem, który kontrastuje z energicznym charakterem psa.
Budowa i ruch: Tułów jest silny, z głęboką klatką piersiową, prostym grzbietem i mocno umięśnionymi kończynami, które zapewniają dużą wytrzymałość i zwinność w terenie. Łapy są mocne, zwarte, o twardych poduszkach. Ogon jest średniej długości, gruby u nasady, zwężający się ku końcowi, noszony w kształcie sierpa – nigdy nie jest zawijany nad grzbietem.
Ogólnie rzecz biorąc, Chien d'Artois to pies, który emanuje siłą, witalnością i klasą, co czyni go atrakcyjnym zarówno jako sprawny pies myśliwski, jak i elegancki towarzysz.
Chien d'Artois to pies o zrównoważonym temperamencie, który łączy w sobie radosne usposobienie z charakterystycznym uporem i determinacją psów gończych. Rasa ta jest niezwykle przyjazna wobec ludzi, lojalna i oddana swojemu właścicielowi, z którym tworzy silną więź emocjonalną.
Charakter w domu: W środowisku domowym Chien d'Artois jest spokojnym, zrównoważonym towarzyszem, który lubi być blisko rodziny. Dobrze znosi obecność dzieci, o ile są one odpowiednio wychowane i szanują granice psa. Jest to rasa bardzo społeczna w kontakcie z innymi psami – naturalne warunki pracy w sforze sprawiły, że doskonale odnajduje się w psim gronie i rzadko wykazuje agresję wewnątrzgatunkową.
Instynkty myśliwskie: W terenie przejawiają się silne instynkty tropienia – Chien d'Artois potrafi pracować samodzielnie lub w grupie, konsekwentnie podążając za tropem przez wiele godzin. Ma charakterystyczny, donośny głos myśliwski (haute voix), którym sygnalizuje właścicielowi postęp w tropieniu. Ta cecha sprawia, że może być głośny, co nie zawsze jest pożądane w środowisku miejskim lub u sąsiadów wrażliwych na hałas.
Wyzwania wychowawcze: Chien d'Artois może być nieco niezależny i uparty, co jest typowe dla psów gończych. Podczas szkolenia wymaga cierpliwości, konsekwencji i pozytywnych metod motywacji. Nie jest to rasa skłonna do bezwzględnego posłuszeństwa – zachowuje pewien stopień autonomii, co w terenie myśliwskim jest zaletą, ale w codziennym życiu wymaga umiejętnego prowadzenia.
Ogólnie rzecz biorąc, Chien d'Artois to pies, który potrzebuje doświadczonego właściciela, dużo aktywności i jasnych zasad, ale w zamian oferuje nieograniczone oddanie, radość życia i autentyczną przyjaźń.
Chien d'Artois jest rasą, która cieszy się ogólnie dobrą kondycją zdrowotną i charakteryzuje się odpornością charakterystyczną dla psów roboczych. Średnia długość życia tej rasy wynosi od 11 do 13 lat, co jest typowe dla psów średniej wielkości.
Wytrzymałość i kondycja: Psy te są niezwykle wytrzymałe i dobrze zbudowane, co sprawia, że są w stanie funkcjonować w trudnych warunkach – zarówno podczas intensywnych polowań w zróżnicowanym terenie, jak i w różnych warunkach pogodowych. Ich kondycja fizyczna, jeśli jest odpowiednio utrzymywana, pozostaje na wysokim poziomie przez większość życia.
Typowe problemy zdrowotne:
- Dysplazja stawu biodrowego – jak u większości psów średnich i dużych, może występować ta przypadłość, dlatego zaleca się badania przesiewowe u hodowców
- Infekcje uszu – ze względu na długie, obwisłe uszy, które ograniczają przepływ powietrza, psy te mogą być podatne na zapalenia kanału słuchowego. Regularne czyszczenie i kontrola uszu są niezbędne
- Otyłość – choć Chien d'Artois naturalnie nie ma tendencji do nadwagi, przy braku odpowiedniej aktywności i niewłaściwej diecie może przybierać na wadze, co obciąża stawy i serce
Odporność na warunki środowiskowe: Chien d'Artois dobrze radzi sobie w umiarkowanym klimacie. Ze względu na krótką sierść może potrzebować dodatkowej ochrony przed mrozem w ekstremalnych warunkach zimowych – szczególnie podczas długich postoi na mrozie. W ciepłe dni dobrze toleruje wysiłek, ale należy zapewnić mu dostęp do wody i cienia.
Zalecenia profilaktyczne: Regularne wizyty u weterynarza, szczepienia, odrobaczanie oraz profilaktyka przeciwko kleszczom i pchłom są podstawą. Zaleca się również okresowe badania stawów oraz monitorowanie stanu uszu, aby zapobiegać infekcjom.
Przy odpowiedniej opiece, aktywności i zbilansowanej diecie Chien d'Artois pozostaje zdrowym, pełnym energii towarzyszem przez wiele lat.
Chien d'Artois ma krótką, gęstą sierść, która przylega do ciała, co sprawia, że pielęgnacja tego psa jest stosunkowo prosta i niewymagająca. W przeciwieństwie do ras o długiej lub kręconej sierści, które wymagają regularnych wizyt u groomera, Chien d'Artois można utrzymać w doskonałej kondycji przy pomocy podstawowych zabiegów w domu.
Szczotkowanie sierści: Wystarczy wyczesywać psa raz w tygodniu, używając szczotki z naturalnego włosia lub rękawicy do szczotkowania, aby usunąć martwe włosy, zanieczyszczenia oraz pobudzić krążenie skóła. Podczas intensywniejszego linienia (wiosna, jesień) warto zwiększyć częstotliwość do 2–3 razy w tygodniu.
Kąpiele: Regularne kąpiele są zalecane tylko wtedy, gdy pies jest widocznie brudny, błotnisty lub ma nieprzyjemny zapach. Nadmierne kąpanie może osłabić naturalną ochronną warstwę tłuszczową skóry. Wystarczy kąpiel raz na 2–3 miesiące lub w razie potrzeby. Należy używać łagodnych szamponów przeznaczonych dla psów.
Pielęgnacja uszu: Ze względu na długie, obwisłe uszy, regularna kontrola i czyszczenie uszu są niezbędne, aby uniknąć rozwoju bakterii i drożdżaków prowadzących do zapalenia. Raz w tygodniu warto delikatnie oczyścić uszy specjalnym płynem do czyszczenia uszu dla psów. W przypadku nieprzyjemnego zapachu, wydzieliny lub częstego potrząsania głową należy skonsultować się z weterynarzem.
Pazury i zęby: Pazury powinny być obcinane regularnie – zazwyczaj raz w miesiącu, chyba że ścierają się naturalnie podczas aktywności na twardym podłożu. Pielęgnacja zębów jest równie ważna – szczotkowanie zębów 2–3 razy w tygodniu pomaga zapobiegać kamieniowi nazębnemu i chorobom przyzębia. Można również stosować specjalne zabawki i przysmaki wspomagające higienę jamy ustnej.
Ogólnie rzecz biorąc, Chien d'Artois to rasa niskopielęgnacyjna, co sprawia, że jest dobrym wyborem dla osób preferujących psy łatwe w utrzymaniu pod względem estetycznym.
Chien d'Artois to rasa psów, która wymaga dużej ilości regularnej aktywności fizycznej, aby być zdrową, zrównoważoną i szczęśliwą. Te energiczne psy zostały wyhodowane do pracy w terenie przez wiele godzin, dlatego ich potrzeba ruchu jest znacznie większa niż u typowych psów towarzyszących.
Dzienna dawka aktywności: Chien d'Artois potrzebuje minimum 90–120 minut intensywnych ćwiczeń dziennie, które powinny obejmować:
- Długie spacery – co najmniej 2–3 spacery dziennie, w tym jeden dłuższy (45–60 minut)
- Swobodny bieg – dostęp do bezpiecznego, ogrodzonego terenu, gdzie pies może biegać bez smyczy
- Tropienie i węszenie – zabawy angażujące zmysł węchu (ukrywanie smakołyków, tropy zapachowe, nosework)
- Interakcja z innymi psami – jeśli to możliwe, kontakt z innymi psami podczas spacerów lub w psich wybiegach
Wymagania środowiskowe: Ze względu na silny instynkt myśliwski, istotne jest, aby umożliwić Chien d'Artois eksplorację otoczenia i wykorzystanie jego naturalnych umiejętności tropienia. Najlepiej czuje się w otwartym terenie – lasy, łąki, pola – gdzie może biegać, węszyć i wykorzystywać swoją energię w naturalny sposób.
Uwagi dla właścicieli mieszkań: Należy unikać trzymania Chien d'Artois w małych mieszkaniach bez dostępu do ogrodu lub pobliskich terenów zielonych. Brak wystarczającej aktywności prowadzi do frustracji, destrukcyjnych zachowań (gryzienie, szczekanie) oraz problemów zdrowotnych (otyłość, problemy ze stawami).
Dodatkowe aktywności: Oprócz standardowych spacerów warto rozważyć:
- Mantrailing lub nosework – idealne dla psów gończych
- Canicross – bieganie z psem w uprząży
- Długie wędrówki górskie lub leśne
- Zajęcia manworking (praca tropem)
Właściciele powinni być przygotowani na aktywny tryb życia i długie godziny spędzane na świeżym powietrzu, aby zaspokoić potrzeby ruchowe i umysłowe swojego Chien d'Artois.
Trening Chien d'Artois wymaga cierpliwości, konsekwencji i pozytywnego podejścia, ponieważ rasa ta charakteryzuje się niezależnym charakterem typowym dla psów gończych. Choć są inteligentne i chętne do pracy, nie są tak podatne na bezwzględne posłuszeństwo jak psy pasterskie czy retrievery.
Podstawowe zasady szkolenia:
- Pozytywne wzmocnienie – nagradzanie za pożądane zachowania (przysmaki, zabawa, pochwała) działa znacznie lepiej niż kary czy przymus
- Konsekwencja – jasne, stałe zasady i powtarzalność ćwiczeń są kluczowe; Chien d'Artois szybko wyłapie niespójności i wykorzysta je
- Różnorodność – psy te szybko się nudzą monotonią, dlatego warto urozmaicać ćwiczenia, lokalizacje i aktywności
- Krótkie sesje – 10–15 minut intensywnego treningu daje lepsze rezultaty niż długie, męczące sesje
Kluczowe komendy: Szkolenie podstawowych komend (siad, zostań, do mnie, leżeć, waruj) powinno rozpocząć się jak najwcześniej, najlepiej w wieku szczenięcia (8–12 tygodni). Szczególnie istotne jest wyćwiczenie komendy przywołania – ze względu na silny instynkt tropienia, Chien d'Artois może zapomnieć o otoczeniu, gdy wpadnie na trop.
Socjalizacja: Wczesna i intensywna socjalizacja jest absolutnie niezbędna. Szczenięta powinny być od najmłodszych lat (od 8 tygodnia życia) wystawiane na:
- Różne środowiska (miasto, las, tłumy ludzi, ruch uliczny)
- Kontakt z innymi psami, zwierzętami (koty, ptaki) i różnorodnymi ludźmi
- Różnorodne dźwięki, powierzchnie, bodźce
Aktywności treningowe dla Chien d'Artois:
- Nosework / Mantrailing – idealny dla psów gończych, angażuje ich naturalny instynkt tropienia
- Agility – świetny sposób na poprawę posłuszeństwa i kondycji fizycznej
- Szkolenie myśliwskie – jeśli pies ma pracować w terenie, warto skorzystać z profesjonalnego szkolenia tropiącego
Wyzwania: Chien d'Artois może być uparty i niezależny. W sytuacjach, gdy pies nie widzi sensu w wykonaniu komendy, może ją zignorować. Kluczem jest budowanie motywacji i więzi z psem, aby chciał współpracować z właścicielem.
Dzięki konsekwentnemu i pozytywnemu podejściu do szkolenia, Chien d'Artois może stać się posłusznym, zrównoważonym i wiarygodnym towarzyszem, który będzie cieszyć się współpracą ze swoją rodziną.
Dieta Chien d'Artois powinna być dobrze zbilansowana i dostosowana do poziomu aktywności, wieku, stanu zdrowia oraz indywidualnych potrzeb psa. Psy tej rasy mają tendencję do utrzymywania zdrowej wagi przy odpowiedniej aktywności, jednak jakość pożywienia ma kluczowe znaczenie dla ich kondycji, energii i długowieczności.
Podstawowe zasady żywienia:
- Wysokiej jakości białko – jako pies roboczy, Chien d'Artois potrzebuje dużo białka zwierzęcego (mięso, ryby) do utrzymania masy mięśniowej i energii. Karma powinna zawierać minimum 25–30% białka.
- Zdrowe tłuszcze – źródło energii i wsparcie dla zdrowej skóry oraz sierści; kwasy omega-3 i omega-6 są kluczowe.
- Węglowodany o niskim indeksie glikemicznym – ryż brązowy, bataty, warzywa zapewniają stabilny poziom energii.
- Witaminy i minerały – zwłaszcza wapń, fosfor (zdrowie kości i stawów), oraz antyoksydanty.
Rodzaje karm:
- Karma sucha (granulat) – wygodna, pomaga w utrzymaniu higieny zębów, łatwa do przechowywania. Wybieraj karmy premium lub super-premium dla psów aktywnych.
- Karma mokra (puszki) – bardziej smakowita, zawiera więcej wody, ale mniej kaloryczna objętościowo.
- Dieta BARF (surowe mięso i kości) – naturalna opcja dla psów roboczych, wymaga jednak wiedzy i staranności w komponowaniu posiłków.
- Karma domowa gotowana – opcja dla właścicieli, którzy chcą mieć pełną kontrolę nad składem; konieczna konsultacja z weterynarzem lub dietetykiem.
Częstotliwość i porcje: Dorosły Chien d'Artois powinien otrzymywać 2 posiłki dziennie (rano i wieczorem), aby uniknąć ryzyka skrętu żołądka. Szczenięta (do 6 miesiąca życia) wymagają 3–4 posiłków dziennie. Porcje powinny być dostosowane do wagi, wieku i poziomu aktywności – producent karmy zazwyczaj podaje zalecenia na opakowaniu.
Nawodnienie: Dostęp do świeżej, czystej wody jest absolutnie kluczowy, szczególnie po intensywnej aktywności fizycznej lub w ciepłe dni. Psy aktywne mogą potrzebować więcej wody niż przeciętne psy.
Suplementacja: W przypadku psów pracujących lub starszych warto rozważyć suplementację:
- Glukozamina i chondroityna – wsparcie stawów
- Omega-3 – zdrowie skóry, sierści, wsparcie układu odpornościowego
- Probiotyki – zdrowie jelit
Czego unikać:
- Karmy niskiej jakości z dużą ilością zbóż, wypełniaczy, sztucznych barwników
- Nadmiernej ilości przysmaków (nie więcej niż 10% dziennego zapotrzebowania kalorycznego)
- Resztek ze stołu, które mogą prowadzić do otyłości i niezbilansowanej diety
- Toksycznych produktów: czekolada, cebula, czosnek, winogrona, awokado, ksylitol
W razie wątpliwości dotyczących diety warto skonsultować się z weterynarzem lub dietetykiem zwierzęcym, który pomoże dobrać optymalną karmę dla Chien d'Artois, uwzględniając jego indywidualne potrzeby.
Cechy charakterystyczne
Zalety
- Doskonały zmysł węchu i tropienie
- Wytrzymały i odporny fizycznie
- Przyjazny i lojalny wobec rodziny
- Świetnie dogaduje się z innymi psami
- Niskie wymagania pielęgnacyjne
- Idealny dla aktywnych właścicieli i myśliwych
Wady
- Wymaga bardzo dużo aktywności fizycznej
- Silny instynkt tropienia – może być trudny do przywołania
- Głośny – charakterystyczny głos gończy
- Uparty i niezależny – trudniejszy w szkoleniu
- Rzadka rasa – trudno dostępna poza Francją
- Nie nadaje się do życia w mieszkaniu
Oceny behawioralne
Historia rasy
Rasa Chien d'Artois, znana również jako gończy z Artois, ma bogatą i fascynującą historię sięgającą ponad pięciu stuleci. Powstała w regionie Artois w północnej Francji, w okolicach miast Arras i Béthune, jako efekt selekcji lokalnych psów gończych wykorzystywanych przez francuską arystokrację do polowań na drobną zwierzynę.
Początki rasy (XV–XVII wiek): Pierwsze wzmianki o gończych z Artois pojawiają się już w XV wieku. W tym okresie były one znane pod nazwą Chien de Picardie. Rasa była szczególnie ceniona przez króla Francji Henryka IV (1553–1610) oraz jego następcę Ludwika XIII (1601–1643), którzy utrzymywali sfory tych psów do polowań na zające i lisy w lasach Pikardii i Artois.
Według historycznych źródeł, w XVI wieku nastąpiły krzyżówki lokalnych gończych z bloodhoundami sprowadzonymi z Anglii, co wzmocniło zmysł węchu i zwiększyło wytrwałość psów. To właśnie te cechy stały się znakiem rozpoznawczym Chien d'Artois.
Złoty wiek (XVII–XVIII wiek): W XVII wieku Chien d'Artois osiągnął szczyt popularności. Psy te były opisywane w dziełach myśliwskich jako najlepsze gończe do polowań na zające – ich uparty charakter, doskonały węch i charakterystyczny donośny głos czyniły je idealnymi do pracy w sforze. Znany myśliwy i pisarz Jacques du Fouilloux wspominał o nich w swoich traktatach jako o psach o wyjątkowych zdolnościach.
Upadek rasy (XIX–XX wiek): Niestety, XIX wiek przyniósł gwałtowny spadek popularności Chien d'Artois. Zmiany społeczne (upadek arystokracji po rewolucji francuskiej), rozwój miast oraz ewolucja metod polowania doprowadziły do znacznego zmniejszenia liczby hodowców. I wojna światowa okazała się katastrofalna dla rasy – region Artois znalazł się w centrum działań wojennych, co doprowadziło do niemal całkowitego wyginięcia psów.
Odtworzenie rasy (lata 20. XX wieku): Po wojnie pozostało zaledwie kilka osobników. Dzięki determinacji hodowcy Ernest'a Levesque'a, który w latach 20. XX wieku rozpoczął systematyczny program odtworzenia rasy, Chien d'Artois powrócił z krawędzi zapomnienia. Levesque odnalazł ostatnie psy przypominające dawne Chien d'Artois i rozpoczął kontrolowaną hodowlę, krzyżując je z innymi francuskimi gończymi o podobnej morfologii i charakterze.
Współczesność: W 1996 roku Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) oficjalnie zatwierdziła standard rasy Chien d'Artois (FCI nr 28, grupa 6, sekcja 1.2). Dziś rasa jest nadal stosunkowo rzadka – populacja skupia się głównie we Francji, gdzie jest ceniona przez myśliwych jako skuteczny pies gończy średniej wielkości (Briquet) do polowań na zające, lisy i sarny.
Chien d'Artois pozostaje żywym świadectwem bogatej tradycji myśliwskiej Francji i dowodem na to, że nawet rasy na krawędzi zapomnienia mogą powrócić dzięki determinacji pasjonatów. Choć nie jest to pies masowo popularny, jego unikalne cechy i dziedzictwo historyczne czynią go cennym elementem światowego dziedzictwa kynologicznego.
