
Owczarek kaukaski
Grupa FCI
2• FCI 328
Rozmiar
Duże
Kraj Pochodzenia
XX
Wysokość
67-75 cm
Waga
45-50 kg
Długość Życia
9-11 lat
Temperament
Przegląd
Owczarek kaukaski, znany również jako Kavkazskaïa Ovtcharka, to imponująca rasa psów o silnym charakterze i niezwykłej historii. Pochodzący z surowych terenów Kaukazu, te potężne psy stróżujące od wieków pełniły rolę obrońców ludzi, stad i mienia przed drapieżnikami i intruzami. Wzorzec rasy opracowany przez Związek Radziecki i oficjalnie zatwierdzony przez FCI w 2011 roku podkreśla ich masywną budowę oraz wyraźny dymorfizm płciowy – samce są wyraźnie większe i bardziej umięśnione, co czyni ich obecność jeszcze bardziej imponującą.
Dzięki wyjątkowej odporności na trudne warunki klimatyczne, owczarek kaukaski doskonale radzi sobie zarówno w surowym środowisku górskim, jak i stepowym. Jego gruba, gęsta sierść z bogatym podszerstkiem chroni go przed mrozem, wiatrem i opadami. Pomimo imponującego wyglądu i siły, te psy są niezwykle lojalne wobec swoich właścicieli i potrafią okazywać delikatność w stosunku do dzieci z rodziny. Ich wysoka inteligencja pozwala szybko ocenić sytuację i natychmiast zareagować na potencjalne zagrożenie, co czyni je doskonałymi strażnikami.
Rasa ta wymaga konsekwentnego wychowania i wczesnej socjalizacji. Bez odpowiedniego treningu mogą stać się zbyt podejrzliwe lub agresywne wobec obcych. Dlatego właściciele powinni być doświadczonymi osobami, które rozumieją specyficzne potrzeby tych psów i potrafią zapewnić im jasne zasady oraz stabilne środowisko. Silna osobowość owczarka kaukaskiego sprawia, że jest doskonałym stróżem, ale jednocześnie stanowi wyzwanie dla początkujących właścicieli.
Owczarek kaukaski ma specyficzne potrzeby żywieniowe i zdrowotne, które należy uwzględnić, aby zapewnić mu długie i zdrowe życie. Regularna aktywność fizyczna jest niezbędna do utrzymania dobrej kondycji, choć nie wymaga tak intensywnych ćwiczeń jak rasy sportowe. Kolejne części przewodnika szczegółowo omawiają zdrowie, pielęgnację, aktywność fizyczną, trening, historię, wygląd oraz zachowanie tej fascynującej rasy.
Owczarek kaukaski to pies o imponującym i majestatycznym wyglądzie, który natychmiast przyciąga uwagę swoją masywną, mocną budową ciała. Charakteryzuje się wyraźnym dymorfizmem płciowym – samce są znacznie większe i cięższe od samic, co jest szczególnie widoczne w wysokości w kłębie oraz masie ciała.
Wymiary i proporcje: Według standardu FCI z 2011 roku, wysokość w kłębie wynosi od 68 do 75 cm u samców i od 64 do 70 cm u samic, natomiast minimalna waga to co najmniej 50 kg dla samców i 45 kg dla samic. Ciało jest proporcjonalne, mocne i umięśnione, z dobrze rozwiniętą, głęboką klatką piersiową oraz prostym, szerokim grzbietem. Sylwetka jest masywna, ale jednocześnie harmonijnie zbudowana.
Głowa i wyraz: Głowa jest duża, masywna i imponująca, z szeroką czaszką oraz mocno rozwiniętymi policzkami i mięśniami żuchwowymi. Oczy są średniej wielkości, owalne i osadzone dość szeroko, w różnych odcieniach brązu – od jasnego do ciemnego. Uszy są trójkątne, wiszące i średniej wielkości, osadzone wysoko na czaszce. Pysk jest szeroki, z mocnymi szczękami i pełnym uzębieniem.
Sierść i umaszczenie: Sierść owczarka kaukaskiego jest gruba, gęsta i szorstka w dotyku, z dobrze rozwiniętym, miękkim podszerstkiem, który zapewnia doskonałą ochronę przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Występują dwa typy sierści: długowłosa (z wydłużoną okrywą włosową na szyi, ogonie i nogach) oraz krótkowłosa. Umaszczenie może być bardzo różnorodne – występują odcienie szare, rude, białe, płowe, pstrokate oraz cętkowane. Należy unikać czarnej jednolitej maści oraz całkowicie czarnych lub niebieskich psów.
Ogon: Ogon jest wysoko osadzony, gruby u nasady, szablasty lub zakręcony w pierścień. W spoczynku zwisa, natomiast podczas ruchu lub podniecenia jest unoszony do linii grzbietu lub wyżej. Ogólnie rzecz biorąc, owczarek kaukaski ma majestatyczny i imponujący wygląd, który podkreśla jego rolę jako potężnego psa stróżującego i obrońcy.
Owczarek kaukaski to pies o silnym temperamencie, pewny siebie, niezależny i odważny. Jego zachowanie jest zdominowane przez głęboko zakorzeniony instynkt stróżujący, co sprawia, że jest niezwykle czujny, podejrzliwy wobec obcych i zawsze gotowy do obrony swojego terytorium oraz rodziny. Ta rasa została wyhodowana jako strażnik stad i mienia, dlatego jej naturalną cechą jest ochrona przed intruzami i drapieżnikami.
Owczarek kaukaski jest niezwykle oddany i lojalny wobec swojego właściciela oraz członków rodziny, wykazując wobec nich przywiązanie i opiekuńczość. Pomimo swojego dużego rozmiaru i imponującej siły, psy te potrafią być delikatne i cierpliwe, zwłaszcza w stosunku do dzieci z rodziny, które traktują jako członków stada wymagających ochrony. Ich silny instynkt rodzicielski sprawia, że mogą zachowywać się bardzo opiekuńczo wobec najmłodszych domowników.
Niezależny charakter owczarka kaukaskiego oznacza, że potrafi samodzielnie podejmować decyzje, co jest cenne w warunkach pasterskich, ale może sprawiać trudności w szkoleniu. Dlatego tak ważne jest, aby właściciele byli konsekwentni, cierpliwi i stanowczy w ustalaniu jasnych zasad. Owczarki kaukaskie są inteligentne i potrafią szybko ocenić sytuację – w obliczu zagrożenia reagują błyskawicznie i zdecydowanie, co czyni je doskonałymi obrońcami.
Warto jednak pamiętać, że ich silna osobowość i instynkt terytorialny wymagają odpowiedniego wychowania i wczesnej socjalizacji, aby uniknąć problemów behawioralnych. Psy te mogą być skore do obrony swojego terytorium, dlatego niezbędne jest, aby od najmłodszych lat były dobrze socjalizowane z innymi psami, zwierzętami i ludźmi. Dzięki odpowiedniemu podejściu i treningowi owczarek kaukaski może stać się nie tylko doskonałym stróżem, ale także wspaniałym, zrównoważonym towarzyszem rodzinnym.
Owczarek kaukaski jest rasą psów, która zazwyczaj cieszy się dobrym ogólnym zdrowiem, ale jak wszystkie duże rasy, może być podatna na pewne schorzenia genetyczne i związane z budową ciała. Średnia długość życia owczarka kaukaskiego wynosi około 10-12 lat, choć przy odpowiedniej opiece i zdrowej diecie niektóre psy mogą żyć dłużej.
Dysplazja stawów: Jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych u owczarka kaukaskiego jest dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, schorzenie charakterystyczne dla dużych ras. Dysplazja może prowadzić do bólu, utykania i z czasem do artrozy. Z tego powodu bardzo ważne jest, aby młode szczenięta były odpowiednio karmione wysokiej jakości karmą dla dużych ras oraz miały zapewnioną umiarkowaną, kontrolowaną aktywność fizyczną – intensywne skoki czy bieganie w okresie wzrostu mogą obciążać stawy.
Otyłość: Owczarki kaukaskie mogą być narażone na nadwagę i otyłość, jeśli ich dieta nie jest odpowiednio zbilansowana lub jeśli nie mają wystarczającej ilości ruchu. Otyłość obciąża stawy, serce i może prowadzić do innych problemów zdrowotnych, dlatego należy kontrolować porcje posiłków i zapewniać regularną aktywność.
Choroby oczu: U tej rasy mogą występować różne schorzenia oczu, w tym zaćma, entropion czy ektropion (podwinięcie lub wywrócenie powiek). Regularne badania okulistyczne mogą pomóc w wczesnym wykryciu problemów i podjęciu odpowiedniego leczenia.
Choroby serca: Jak wiele dużych ras, owczarki kaukaskie mogą być podatne na kardiomiopatię rozstrzeniową i inne schorzenia serca. Regularne kontrole weterynaryjne i badania kardiologiczne są wskazane, zwłaszcza u starszych psów.
Właściciele powinni regularnie kontrolować stan zdrowia swoich psów i konsultować się z weterynarzem w przypadku zauważenia jakichkolwiek niepokojących objawów. Odpowiednia opieka weterynaryjna, terminowe szczepienia, odrobaczanie i regularne badania profilaktyczne są kluczowe dla utrzymania owczarka kaukaskiego w dobrym zdrowiu. Rasa ta ma doskonałą odporność na zimno dzięki grubej sierści i bogatemu podszerstkowi, jednak w upalne dni należy zapewnić im cień, odpowiednią wentylację i dostęp do świeżej wody, aby uniknąć przegrzania i udaru cieplnego.
Owczarek kaukaski wymaga regularnej, systematycznej pielęgnacji, aby utrzymać swoją gęstą, grubą sierść w doskonałym stanie. Sierść tej rasy jest prosta, szorstka i odstająca, z obfitym, miękkim podszerstkiem, który zapewnia ochronę przed zimnem i wilgocią. Rodzaj sierści może być długi (z bogatą grzywą, pióropuszem na ogonie i obfitym owłosieniem na nogach) lub krótszy, ale zawsze gęsty.
Szczotkowanie: Owczarki kaukaskie linieją intensywnie, zwłaszcza dwa razy w roku (wiosną i jesienią), kiedy to przechodzą z zimowej na letnią sierść i odwrotnie. W okresie linienia konieczne jest codzienne szczotkowanie, aby usunąć martwe włosy, zapobiec tworzeniu się kołtunów i zminimalizować ilość sierści w domu. Poza okresem linienia wystarczy szczotkowanie 2-3 razy w tygodniu, choć długowłose owczarki kaukaskie wymagają częstszego czesania, aby uniknąć zaplątań.
Kąpiele: Kąpiele powinny być przeprowadzane według potrzeb – zazwyczaj kilka razy w roku lub gdy pies jest mocno zabrudzone. Zbyt częste kąpiele mogą uszkodzić naturalną warstwę ochronną skóry i sierści. Należy używać delikatnych szamponów przeznaczonych dla psów, które nie podrażniają skóry.
Uszy: Uszy powinny być regularnie sprawdzane i czyszczone (co najmniej raz w tygodniu), aby uniknąć gromadzenia się zabrudzenia, wilgoci i rozwoju infekcji. Wiszące uszy mogą być bardziej podatne na problemy, dlatego należy utrzymywać je w czystości i suchości.
Oczy: Oczy powinny być czyste i wolne od wydzielin. Wszelkie zanieczyszczenia należy delikatnie usuwać wilgotną, miękką ściereczką lub gazikiem zwilżonym letnią wodą lub specjalnym płynem do pielęgnacji oczu.
Pazury: Pazury powinny być regularnie przycinane (co 3-4 tygodnie), aby uniknąć ich przerośnięcia, które może prowadzić do dyskomfortu, bólu i problemów z chodzeniem. Jeśli słychać klikanie pazurów o podłoże podczas chodzenia, oznacza to, że są zbyt długie.
Zęby: Regularne szczotkowanie zębów (kilka razy w tygodniu) pomaga zapobiegać tworzeniu się kamienia nazębnego, chorób dziąseł i nieprzyjemnego zapachu z pyska. Można również stosować specjalne gryzaki dentystyczne.
Regularna pielęgnacja nie tylko poprawia wygląd psa, ale także pozwala na wczesne wykrycie ewentualnych problemów skórnych, pasożytów czy innych zaburzeń zdrowotnych. Właściciele powinni również zadbać o odpowiednie warunki do życia, w tym dostęp do czystej wody i wygodne, suche miejsce do odpoczynku.
Owczarek kaukaski to rasa, która wymaga umiarkowanej, ale regularnej aktywności fizycznej. Pomimo swojego dużego rozmiaru i masywnej budowy, nie jest to pies wymagający intensywnych ćwiczeń jak rasy sportowe czy pasterskie, ale potrzebuje codziennego ruchu, aby utrzymać odpowiednią kondycję fizyczną, zdrowie stawów i równowagę psychiczną.
Codzienne spacery: Owczarek kaukaski powinien mieć zapewnione co najmniej 1-2 godziny spacerów dziennie, najlepiej podzielonych na kilka krótszych wyjść. Spacery powinny odbywać się w umiarkowanym tempie, dostosowanym do wieku i kondycji psa. Ważne jest, aby spacery były różnorodne i stymulujące – nowe trasy, różne tereny (łąki, lasy, ścieżki) oraz możliwość węszenia i eksploracji otoczenia.
Swobodny ruch: Idealnie, jeśli owczarek kaukaski ma dostęp do dużego, bezpiecznego, ogrodzonego terenu, gdzie może swobodnie biegać, patrolować i wykonywać naturalne zachowania stróżujące. Takie środowisko pozwala psu na spalanie energii we własnym tempie oraz zaspokajanie potrzeby pilnowania terytorium.
Zabawy i aktywności: Właściciele powinni starać się zapewnić psu różnorodne formy aktywności, takie jak zabawy w aportowanie (z umiarem), przeciąganie liny, treningi posłuszeństwa czy zabawy węchowe. Dobrze jest również angażować owczarka w różne aktywności, które stymulują jego umysł, takie jak treningi posłuszeństwa, szukanie ukrytych przedmiotów czy ćwiczenia na torach przeszkód (dostosowane do jego rozmiaru).
Ostrożność u młodych psów: Bardzo ważne jest, aby unikać nadmiernego zmęczenia i intensywnych ćwiczeń u szczeniąt i młodych psów (do 18-24 miesięcy), ponieważ ich stawy, kości i więzadła są wciąż w fazie wzrostu i mogą być bardziej podatne na urazy. Intensywne bieganie, skoki czy wspinanie się po schodach mogą prowadzić do dysplazji stawów i innych problemów ortopedycznych.
Odpowiednia ilość ruchu jest niezbędna dla owczarka kaukaskiego, aby mógł być zdrowy, szczęśliwy i zrównoważony emocjonalnie. Brak wystarczającej aktywności może prowadzić do nudy, frustracji i problemów behawioralnych, takich jak nadmierne szczekanie czy destrukcyjne zachowania.
Trening owczarka kaukaskiego powinien rozpocząć się jak najwcześniej, już od pierwszych dni, kiedy szczeniak trafia do nowego domu. Ta rasa wymaga konsekwentnego, ale łagodnego i pozytywnego podejścia, aby nauczyć się podstawowych komend, zasad współżycia i odpowiedniego zachowania w różnych sytuacjach.
Charakter i wyzwania treningowe: Owczarki kaukaskie są inteligentne, ale jednocześnie niezależne i pewne siebie, co oznacza, że mogą wykazywać opór wobec prób ich szkolenia, zwłaszcza jeśli nie widzą sensu w wykonywaniu polecenia lub gdy trening jest zbyt monotonny. Ta rasa była hodowana do samodzielnego podejmowania decyzji w trudnych warunkach górskich, dlatego ma silną wolę i może być uparta. Kluczowe jest, aby trening był spójny, pozytywny i oparty na nagrodach, a nie na karze, przemocy czy dominacji.
Pozytywne wzmocnienie: Najlepszą metodą szkolenia owczarka kaukaskiego jest pozytywne wzmocnienie – nagradzanie pożądanych zachowań smakołykami, pochwałami i zabawą. Właściciele powinni unikać wszelkich form agresji, przemocy czy krzyku, ponieważ mogą one prowadzić do problemów behawioralnych, utraty zaufania i nieporozumień. Owczarki kaukaskie są bardzo czułe na nastroje swoich właścicieli, dlatego ważne jest, aby stworzyć pozytywną, spokojną atmosferę podczas szkolenia.
Wczesna socjalizacja: Socjalizacja jest absolutnie kluczowa dla owczarka kaukaskiego. Szczenięta powinny od najmłodszych lat (już od 8 tygodnia życia) poznawać różne osoby, dzieci, inne psy, zwierzęta, dźwięki, miejsca i sytuacje. Dobrze przeprowadzona socjalizacja pomoże psu nauczyć się rozpoznawać obcych jako niegroźnych i reagować na nich w sposób spokojny i kontrolowany, zamiast instynktownie zachowywać się agresywnie lub podejrzliwie.
Podstawowe komendy: Trening powinien obejmować naukę podstawowych komend posłuszeństwa, takich jak Siad, Zostań, Do mnie, Leżeć, Zostaw. Nauka chodzenia na luźnej smyczy jest również bardzo ważna, biorąc pod uwagę siłę i rozmiar tej rasy. Regularne ćwiczenia posłuszeństwa, spacerów na smyczy oraz nauka współpracy z innymi psami i ludźmi są kluczowe dla rozwoju zrównoważonego i posłusznego psa.
Pomoc profesjonalisty: Ze względu na specyficzny charakter i silną osobowość owczarka kaukaskiego, warto zainwestować w pomoc doświadczonego, profesjonalnego trenera, który zna specyfikę dużych ras stróżujących i pomoże w odpowiednim pokierowaniu treningiem oraz socjalizacją.
Właściciele powinni być cierpliwi, konsekwentni i wyrozumiali, aby stworzyć zdrową, opartą na zaufaniu i szacunku relację między psem a człowiekiem. Dobrze wyszkolony i zsocjalizowany owczarek kaukaski może stać się wspaniałym, zrównoważonym towarzyszem rodzinnym i strażnikiem.
Owczarek kaukaski wymaga odpowiednio zbilansowanej, wysokiej jakości diety, aby utrzymać swoje zdrowie, kondycję fizyczną i właściwą masę ciała. Ze względu na dużą masę ciała i tendencję do problemów ze stawami, odżywianie tej rasy wymaga szczególnej uwagi i staranności.
Karma dla dużych ras: Właściciele powinni wybierać karmy dedykowane dla psów dużych ras, które są specjalnie sformułowane, aby wspierać zdrowie stawów, układ kostny oraz odpowiednią masę mięśniową. Tego typu karmy zawierają odpowiednie proporcje białka, tłuszczu, wapnia i fosforu, które są kluczowe dla prawidłowego rozwoju i utrzymania zdrowia dużych psów. Karmę należy dobierać odpowiednio do wieku psa – szczenięta, dorosłe psy i seniory mają różne potrzeby żywieniowe.
Białko i składniki odżywcze: Dieta owczarka kaukaskiego powinna być bogata w wysokiej jakości białko zwierzęce (z mięsa, drobiu lub ryb), aby wspierać rozwój i utrzymanie masy mięśniowej. Ważne są również zdrowe tłuszcze (kwasy omega-3 i omega-6), witaminy, minerały oraz składniki wspierające zdrowie stawów, takie jak glukozamina i chondroityna.
Kontrola porcji i zapobieganie nadwadze: Bardzo ważne jest, aby dostosować porcje do poziomu aktywności psa, aby uniknąć nadwagi, która jest szczególnie niebezpieczna dla dużych ras. Otyłość obciąża stawy, serce i może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Psy o niższym poziomie aktywności potrzebują mniejszych porcji, natomiast bardziej aktywne mogą wymagać większej ilości kalorii.
Częstotliwość posiłków: Regularne posiłki, najlepiej dwa razy dziennie (rano i wieczorem), pomagają w utrzymaniu odpowiedniej wagi i zapobiegają problemom trawiennym. Dla dużych ras ważne jest również, aby unikać intensywnej aktywności fizycznej bezpośrednio przed i po posiłku, co może zmniejszyć ryzyko skrętu żołądka (niebezpiecznego schorzenia u dużych psów).
Dostęp do wody: Należy zawsze zapewnić psu dostęp do świeżej, czystej wody przez cały dzień. Prawidłowe nawodnienie jest kluczowe dla zdrowia nerek, trawienia i ogólnej kondycji.
Naturalne przysmaki: Uzupełniająco można wprowadzać do diety naturalne przysmaki, takie jak marchew, jabłka (bez pestek), kawałki mięsa czy ryb, ale zawsze z umiarem i jako dodatek do podstawowej diety, a nie jej zamiennik. Ważne jest, aby unikać karmienia owczarka kaukaskiego jedzeniem przeznaczonym dla ludzi, zwłaszcza produktami tłustymi, słodkimi, pikantymi czy toksycznymi dla psów (czekolada, cebula, czosnek, awokado).
Konsultacje weterynaryjne: Regularne kontrole weterynaryjne pomogą w monitorowaniu stanu zdrowia psa oraz dostosowaniu diety do jego indywidualnych potrzeb, wieku, aktywności i ewentualnych problemów zdrowotnych. Odpowiednia dieta i nawodnienie to kluczowe elementy w dbaniu o zdrowie i długowieczność owczarka kaukaskiego.
Cechy charakterystyczne
Zalety
- Odporność na trudne warunki klimatyczne
- Wysoka lojalność wobec właściciela
- Inteligencja i szybkość reakcji
- Doskonałe umiejętności obronne
- Odwaga i pewność siebie
Wady
- Wymaga doświadczonego właściciela
- Potrzebuje konsekwentnej socjalizacji
- Może być wyzwaniem dla początkujących
- Silny instynkt terytorialny
Oceny behawioralne
Historia rasy
Historia owczarka kaukaskiego sięga starożytności i jest ściśle związana z surowym, górskim regionem Kaukazu, który rozciąga się między Morzem Czarnym a Morzem Kaspijskim. Psy te były wykorzystywane przez lokalne plemiona pasterskie do ochrony stad owiec i bydła przed drapieżnikami, takimi jak wilki, niedźwiedzie czy szakale, a także do pilnowania gospodarstw i obrony przed intruzami. Ich odwaga, siła i niezależność sprawiły, że stały się nieodzownym elementem życia górskich pasterzy.
Starożytne korzenie: Owczarek kaukaski jest potomkiem starożytnych psów molosów, które były wykorzystywane przez armię króla Armenii, Tigrana II Wielkiego, już w I wieku przed naszą erą. Psy te towarzyszyły wojskom w kampaniach wojskowych i były cenione za swoją siłę, odwagę oraz umiejętności obronne. Z biegiem wieków rasa rozwijała się naturalnie, przystosowując się do surowych warunków klimatycznych i geograficznych regionu Kaukazu.
Naturalna i celowa selekcja: Rasa była kształtowana zarówno przez naturalną selekcję, jak i celową pracę hodowlaną prowadzoną przez pasterzy zamieszkujących różne części Kaukazu – od stepów południowej Rosji po wysokie pasma górskie. Różne grupy etniczne (m.in. Ormianie, Gruzini, Azerowie) hodowali te psy, selektując cechy takie jak pewność siebie, odwaga, silny instynkt stróżujący oraz zdolność do samodzielnego podejmowania decyzji. Dzięki temu owczarki kaukaskie były w stanie skutecznie bronić stad nawet bez bezpośredniego nadzoru człowieka.
Nowoczesna hodowla w ZSRR: W XX wieku, zwłaszcza w latach 20. i 30., nowoczesna praca hodowlana zaczęła się w Związku Radzieckim, gdzie owczarki kaukaskie zyskały na popularności jako psy służbowe, wojskowe i stróżujące. Radzieccy hodowcy zaczęli systematyzować rasę, ustalając standardy i selektując psy o najlepszych cechach użytkowych. Owczarki kaukaskie były wykorzystywane do pilnowania obiektów wojskowych, granic, więzień oraz jako psy służbowe w różnych instytucjach.
Uznanie międzynarodowe: Rasa została oficjalnie uznana przez FCI (Międzynarodową Federację Kynologiczną) i aktualny standard rasy został zatwierdzony w 2010 roku (obowiązuje od 2011 roku). Patronat nad rasą sprawuje Rosja. Dziś owczarek kaukaski jest ceniony na całym świecie – nie tylko w krajach byłego ZSRR, ale także w Europie, Ameryce Północnej i innych regionach.
Współczesne zastosowanie: W dzisiejszych czasach owczarek kaukaski służy głównie jako pies rodzinny, stróżujący i obrońca, choć w niektórych regionach wciąż pełni swoją tradycyjną rolę pasterską. Rasa ta jest doceniana za swoje unikalne cechy – lojalność, odwagę, inteligencję oraz zdolność do dostosowania się do różnych warunków życia. Dzięki swojej bogatej historii i wyjątkowym cechom charakteru, owczarek kaukaski pozostaje jedną z najbardziej szanowanych i rozpoznawalnych ras psów stróżujących na świecie.



