Foksterier gładkowłosy

Foksterier gładkowłosy

FCI #12Uznanie FCI: 2017Standard PLStandard EN

Grupa FCI

3FCI 12

Rozmiar

Małe

Kraj Pochodzenia

GB

Wysokość

N/A

Waga

6.8-8.2 kg

Długość Życia

10-14 lat

Temperament

AktywnyCzułyFiglarny

Przegląd

Smooth Fox Terrier (Foksterier krótkowłosy) to jedna z najstarszych i najbardziej klasycznych ras terierów brytyjskich, która od XIX wieku zachwyca swoją elegancją, inteligencją i niestrudzonym zapałem myśliwskim. To pies o niewielkich rozmiarach, ale ogromnej osobowości - kwintesencja terierskiego charakteru w eleganckiej, sportowej sylwetce.

Standard FCI opisuje go jako 'active and lively' (aktywny i żywy), z kośćmi i siłą w małym opakowaniu, nigdy toporne czy grube. Jego postawa przypomina dobrze zbudowanego, krótkogrzbietowego konia myśliwskiego (well-made, short-backed hunter), pokrywającego dużo terenu. To idealny opis Foksteriera - mimo małego rozmiaru, emanuje siłą i atletyzmem.

Historia Foksteriera krótkowłosego sięga co najmniej XVIII wieku, kiedy był nieocenionym towarzyszem myśliwych na lisy w Anglii. Jego zadaniem było wypłaszanie lisa z nory po tym, jak foxhoundy (gońce) zaprowadziły myśliwych do miejsca ukrycia zwierzyny. To wymagało psa odważnego, zwinnego, silnego i wystarczająco małego, by zmieścić się w ciasnej norze. Pierwszy oficjalny standard rasy został opracowany w 1876 roku, co czyni go jednym z najstarszych standardów ras psów.

Wygląd Foksteriera krótkowłosego jest naprawdę charakterystyczny. Płaska czaszka, stopniowo zwężająca się ku oczom, małe ciemne oczy o bystrym, inteligentnym wyrazie i charakterystyczne V-kształtne uszy opadające do przodu ku policzkowi nadają mu niepowtarzalny wyraz. Jego sierść jest prosta, gładka, twarda i gęsta - 'smooth coat' w przeciwieństwie do Wire Fox Terriera (szorstkowłosego). Przeważające białe umaszczenie z łatami czarnymi, tan (podpalany) lub black and tan (czarno-podpalany) sprawia, że jest łatwo widoczny w terenie podczas polowań.

Pod względem wielkości, standard FCI nie podaje dokładnej wysokości, ale optymalną wagę:

  • Psy (samce): 7.3-8.2 kg (16-18 funtów)
  • Suki (samice): 6.8-7.7 kg (15-17 funtów)

Proporcje są kluczowe - pies nie powinien być 'leggy' (zbyt długonogi) ani zbyt krótki w nogach. Balans i harmonia budowy są priorytetem.

Temperament Foksteriera krótkowłosego to jego prawdziwa wizytówka. Standard FCI używa wspaniałych określeń: 'alert, quick of movement, keen of expression, on tiptoe of expectation' (czujny, szybki w ruchu, bystry w wyrazie, na czubkach palców w oczekiwaniu). To doskonale opisuje Foksteriera - psa zawsze gotowego do akcji, pełnego energii i ciekawości świata. Dodatkowo: 'friendly, forthcoming and fearless' (przyjacielski, otwarty i nieustraszony) - połączenie cech idealnego towarzysza i myśliwego.

Foksterier krótkowłosy wymaga doświadczonego, aktywnego właściciela, który doceni jego terierską naturę i zapewni mu odpowiednią ilość ruchu, stymulacji mentalnej i zadań do wykonania. To nie jest pies dla osób szukających spokojnego, leniwego towarzysza. Ale dla właściwej osoby, Foksterier jest wspaniałym, lojalnym przyjacielem, gotowym na każdą przygodę, pełnym humoru i niestrudzonym w zabawie.

Smooth Fox Terrier (Foksterier krótkowłosy) ma naprawdę charakterystyczny, elegancki wygląd, który łączy funkcjonalność myśliwskiego teriera z wystawiową elegancją. Standard FCI podkreśla, że pies powinien być 'active and lively, bone and strength in small compass' (aktywny i żywy, z kośćmi i siłą w małym opakowaniu), ale nigdy 'cloddy or coarse' (toporne czy grube).

Ogólny wygląd:

  • Pies nie powinien być 'leggy' (zbyt długonogi) ani zbyt krótki w nogach
  • Postawa przypomina dobrze zbudowanego, krótkogrzbietowego konia myśliwskiego (well-made, short-backed hunter)
  • Pokrywa dużo terenu - ruch jest efektywny i ekonomiczny
  • Balans i proporcje są kluczowe - harmonia budowy

Waga i rozmiar:

Standard FCI podaje dokładne zakresy wagi:

  • Psy (samce): 7.3-8.2 kg (16-18 funtów)
  • Suki (samice): 6.8-7.7 kg (15-17 funtów)
  • Wysokość: Standard nie podaje dokładnej wysokości, ale typowo około 38-39 cm w kłębie

Głowa i czaszka:

Głowa Foksteriera krótkowłosego to jedna z najważniejszych cech rasy:

  • Czaszka: Płaska, umiarkowanie wąska, stopniowo zwężająca się ku oczom
  • Stop (przejście czaszka-kufa): Niewielki, ale zauważalny
  • Nos: Czarny
  • Kufa: Szczęki górna i dolna mocne i muskularne, opadające tylko nieznacznie poniżej oczu. Długość kufy zauważalnie krótsza niż długość czaszki od stopu do potylicy
  • Uzębienie: Zgryz nożycowy - górne zęby ściśle nakładają się na dolne, osadzone prostopadle do szczęk
  • Policzki: Niewyraźne, nie wypełnione

Oczy:

  • Ciemne, małe, głęboko osadzone
  • Możliwie okrągłe w kształcie
  • Nie wypukłe
  • Pełne ognia, życia i inteligencji
  • Wyrażają keen expression (bystre, przenikliwe spojrzenie)

Uszy:

  • Małe, V-kształtne
  • Opadające do przodu, blisko policzka
  • Nie zwisające przy głowie jak Foxhound
  • Fałd ucha powyżej poziomu czaszki
  • Umiarkowanej grubości

Szyja:

  • Czysta, muskularna, bez luźnej skóry
  • Umiarkowanej długości
  • Stopniowo poszerzająca się ku barkom

Tułów:

  • Grzbiet: Krótki, prosty, mocny, bez oznak słabości
  • Lędźwie: Mocne, lekko łukowate
  • Klatka piersiowa: Głęboka, ale nie szeroka. Dolna linia klatki głębsza niż łokcie. Żebra umiarkowanie wysklepione - tylne żebra głębokie
  • Linia spodnia: Brzuch lekko podciągnięty

Ogon:

  • Wysoko osadzony, noszony wesoło (gaily), ale nie zakręcony nad grzbietem ani zawinięty
  • Dobrze umocowany, mocny
  • Tradycyjnie kupowany (docked) w krajach, gdzie jest to legalne - pozostawia się około 3/4 długości
  • W krajach zabraniających kupowania - ogon naturalny, noszony wysoko

Kończyny przednie:

  • Barki: Długie, dobrze cofnięte (well laid back), nachylone pod kątem, łopatki wyraźnie zdefiniowane na kłębie
  • Nogi: Proste widziane z każdej strony, mocne kości. Łokcie prostopadłe do ciała, pracują swobodnie przy bokach
  • Nadgarstki (pasterns): Krótkie, mocne, prostopadle
  • Łapy: Okrągłe, kompaktowe, małe; palce umiarkowanie wysklepione; opuszki mocne i twarde; palce nieprzeginające się na zewnątrz ani do wewnątrz

Kończyny tylne:

  • Mocne i muskularne, bez przegiętych kolan (cow hocks) ani wykrzywionych na zewnątrz
  • Uda: Długie i potężne
  • Stawy skokowe: Nisko umiejscowione, dobrze kątowane
  • Tylne łapy: Kompaktowe jak przednie

Sierść i umaszczenie:

Sierść:

  • Prosta, gładka, twarda, gęsta i obfita - 'smooth coat'
  • Brzuch i wewnętrzna strona ud nie powinny być łyse
  • Sierść przylegająca do ciała
  • Brak podszerstka lub bardzo minimalny

Umaszczenie:

  • Przeważająca biel (white should predominate)
  • Akceptowane łaty: - Black (czarne) - Tan (podpalane/rude) - Black and tan (czarno-podpalane)
  • Brindle (pręgowane), czerwone (red), liver (wątrobiane) lub niebieskie (slaty blue) łaty są wysoce niepożądane
  • Typowo łaty na głowie (uszy, wokół oczu) i czasem na tułowiu

Ruch:

  • Przednie i tylne nogi poruszają się prosto do przodu i równolegle
  • Łokcie poruszają się prostopadle do ciała bez interferencji
  • Stawy skokowe nie zbiegają się
  • Dobry zasięg (reach) z przodu i napęd (drive) z tyłu
  • Ruch jest swobodny i effortless (bez wysiłku), pokrywając dużo terenu

Dyskwalifikacje i poważne wady:

  • Nos inny niż czarny
  • Uszy 'prick' (sztywno wyprostowane), 'tulip' (tulipanowe) lub 'rose' (różane)
  • Wykłus lub niedokus
  • Brindle, red, liver lub blue markings (łaty)

Podsumowanie:

Smooth Fox Terrier to elegancki, kompaktowy pies o harmonijnej budowie, łączący siłę z zręcznością. Przeważające białe umaszczenie z czarnymi lub tan łatami, charakterystyczne V-kształtne uszy, małe ciemne oczy pełne inteligencji i gładka, lśniąca sierść tworzą niepowtarzalny wizerunek. Ważniejsze od konkretnych wymiarów są proporcje i balans - pies powinien wyglądać jak kompaktowy, atletyczny myśliwiec, gotowy do akcji. To klasyczna sylwetka brytyjskiego teriera w najlepszej formie.

Cechy charakterystyczne

Dobry z Dziećmi
Toleruje Zimno
Toleruje Upał
Łatwy w Pielęgnacji
Rasa Wysokoenergetyczna
Skłonny do Szczekania
Mało ślinienie
Nie skłonny do otyłości
Pies myśliwski
Silne zdrowie

Zalety

  • Elegancki i klasyczny wygląd
  • Wysoka inteligencja i szybkie uczenie się
  • Energiczny i pełen życia - idealny dla aktywnych osób
  • Odważny i pewny siebie ('fearless')
  • Przyjacielski wobec rodziny ('friendly forthcoming')
  • Świetny do sportów psich (agility earthdog barn hunt)
  • Prosta pielęgnacja (krótka sierść)
  • Długowieczność (12-15+ lat)
  • Mały rozmiar ale atletyczna budowa
  • Doskonały pies alarmowy (czujny szczekliwy)

Wady

  • Wymaga 1-2 godzin intensywnej aktywności dziennie
  • Silny instynkt łowiecki - niebezpieczny dla małych zwierząt
  • Może być agresywny wobec innych psów (szczególnie tej samej płci)
  • Niezależny i uparty - nie 'eager to please'
  • Tendencja do szczekania (głośny)
  • Może kopać i niszczyć ogród
  • Wymaga wysokiego ogrodzenia (skacze wysoko)
  • Selective hearing - ignoruje komendy gdy coś go zainteresuje
  • Nie dla początkujących właścicieli
  • Wymaga wczesnej i ciągłej socjalizacji
  • Łatwo się nudzi - potrzebuje różnorodności
  • Tendencja do otyłości - wymaga kontroli porcji
  • Może uciekać jeśli poczuje trop (prey drive)

Oceny behawioralne

Historia rasy

Smooth Fox Terrier (Foksterier krótkowłosy) ma długą i fascynującą historię, która sięga co najmniej XVIII wieku, a prawdopodobnie znacznie dalej. To jedna z najstarszych ras terierów brytyjskich, która odegrała kluczową rolę w rozwoju wielu innych ras terierów i pozostaje ikoną klasycznego angielskiego myślistwa.

Wczesne korzenie (przed XVIII wiekiem):

Psy typu teriera istniały w Wielkiej Brytanii od stuleci, wykorzystywane przez farmerów i myśliwych do kontroli populacji szkodników:

  • Terrier pochodzi od łacińskiego słowa 'terra' (ziemia) - psy pracujące 'pod ziemią' w norach
  • Wczesne wzmianki o małych psach polujących na lisy, borsuki i szczury pojawiają się już w średniowieczu
  • Te wczesne terriery były zróżnicowane - różne wielkości, kolory, typy sierści

Rozwój jako rasa (XVIII-XIX wiek):

Prawdziwy rozwój Foksteriera jako odrębnej rasy rozpoczął się w XVIII wieku, gdy polowanie na lisy (fox hunting) stało się popularnym sportem angielskiej arystokracji:

  • Zadanie Foksteriera: Podążać za stadami foxhoundów (gończych) podczas polowania. Gdy foxhoundy zaprowadziły myśliwych do nory, gdzie lis się schował, zadaniem Foksteriera było wejść do nory i wypłoszyć lisa lub zabić go tam
  • To wymagało psa: - Wystarczająco małego, by zmieścić się w ciasnej norze lisiej - Wystarczająco szybkiego, by nadążyć za końmi i foxhoundami przez cały dzień - Odważnego i determinowanego, by zmierzyć się z wściekłym lisem w ciemnej, ciasnej norze - Inteligentnego i niezależnego, by podejmować własne decyzje pod ziemią

Regiony hodowli:

Foksterier był hodowany w różnych częściach Anglii, szczególnie:

  • Shropshire, Cheshire, Staffordshire: Główne centra hodowli
  • Każdy region miał swoje linie, ale wszystkie były zasadniczo tym samym typem teriera
  • Krzyżowanie z lokalnymi terierami, beagle'ami (dla węchu) i prawdopodobnie greyhoundami (dla prędkości i elegancji)

Standaryzacja rasy (XIX wiek):

1850-1870: Wystawy psów i standaryzacja:

  • W połowie XIX wieku zaczęły się organizować pierwsze wystawy psów w Wielkiej Brytanii
  • Foksterier szybko stał się popularny na wystawach ze względu na elegancki wygląd i charakter
  • 1862: Pierwsze wystawy z klasami dla Fox Terrierów
  • Początkowo Smooth (krótkowłosy) i Wire (szorstkowłosy) Fox Terriery były wystawiane razem jako jedna rasa

1876: Pierwszy oficjalny standard:

  • W 1876 roku został opracowany pierwszy oficjalny standard rasy Fox Terrier
  • To jeden z najstarszych standardów ras psów w historii kynologii
  • Standard był bardzo szczegółowy i precyzyjny, co pomogło ujednolicić typ

1876: Założenie Fox Terrier Club:

  • W tym samym roku (1876) założono Fox Terrier Club w Anglii - jeden z najstarszych klubów rasowych na świecie
  • Klub odegrał kluczową rolę w promowaniu i standaryzacji rasy

Rozdzielenie Smooth i Wire (początek XX wieku):

  • Początkowo Smooth i Wire Fox Terriery były uważane za odmiany tej samej rasy
  • Różniły się tylko typem sierści (gładka vs. szorstka)
  • Hodowcy często krzyżowali oba typy
  • 1984: Kennel Club (UK) oficjalnie rozdzielił Smooth i Wire Fox Terrier na dwie odrębne rasy
  • Od tego czasu krzyżowanie między nimi jest zabronione w hodowli rasowej

Złoty wiek popularności (koniec XIX - początek XX wieku):

Foksterier krótkowłosy przeżywał szczyt popularności:

  • Wystawy psów: Foksterier był 'królem wystaw' - najczęściej wystawiana i nagradzana rasa
  • Westminster Kennel Club Dog Show (USA): Foksterier (Smooth i Wire łącznie) wygrywał Best in Show rekordowe 15 razy (więcej niż jakakolwiek inna rasa!)
  • Popularność wśród arystokracji: Posiadanie Foksteriera było oznaką dobrego smaku i statusu
  • Rasa była eksportowana na cały świat - USA, Kanada, Australia, Europa

Słynne Foksterierów w historii:

  • 'Caesar': Ulubiony pies króla Edwarda VII (Wielka Brytania). Po śmierci króla w 1910 roku, Caesar szedł za trumną w kondukcie pogrzebowym - symbol lojalności
  • 'Asta': Foksterier (Wire) w serii filmów 'The Thin Man' (lata 30-40. XX w.) - jedna z najsłynniejszych psich gwiazd filmowych
  • 'Nipper': Foksterier (mix Smooth) słynny z obrazu 'His Master's Voice' - pies słuchający gramofonu, logo HMV i RCA Victor

Spadek popularności (połowa-koniec XX wieku):

  • Po II wojnie światowej popularność Foksteriera zaczęła spadać
  • Przyczyny: - Zmiana stylu życia - mniej osób polowało - Wzrost popularności ras towarzyszących (pudel, cocker spaniel) - Terierski charakter (uparty, energiczny) nie pasował do miejskiego stylu życia
  • Wire Fox Terrier stał się bardziej popularny niż Smooth (bardziej 'wystawiowy' wygląd)

Współczesność (XXI wiek):

  • Foksterier krótkowłosy jest dziś stosunkowo rzadką rasą, szczególnie w porównaniu do szczytów popularności
  • Wire Fox Terrier jest bardziej popularny (3-4 razy więcej rejestracji)
  • Oddana baza fanów: Ludzie, którzy kochają Foksterierów, są im bardzo oddani
  • Wciąż na wystawach: Foksterier regularnie wygrywa w grupie terierów i Best in Show
  • Pracujące Foksterierów: Niektóre wciąż pracują z Working Terrier Clubs w UK, uczestniczą w earthdog trials w USA
  • Uznanie FCI: Standard nr 12, Grupa 3 (Terriery), Sekcja 1 (Large and medium-sized Terriers)
  • Aktualny standard: Zatwierdzony 30.10.2016, opublikowany 07.02.2017

Wpływ na inne rasy:

Foksterier odegrał kluczową rolę w rozwoju wielu innych ras:

  • Rat Terrier (USA): Foksterier × różne terriery + psy gończe
  • Jack Russell Terrier / Parson Russell Terrier: Choć rozwijały się równolegle, krzyżowano je z Foksterierami dla poprawy typu
  • Toy Fox Terrier: Miniaturyzacja Foksteriera
  • Brazilian Terrier: Foksterier × lokalne psy w Brazylii

Podsumowanie:

Smooth Fox Terrier ma bogatą, prawie 300-letnią historię jako klasyczny brytyjski terrier myśliwski. Od pracy w norach lisich w XVIII wieku, przez złoty wiek popularności na wystawach w XIX i początkach XX wieku, po współczesny status stosunkowo rzadkiej, ale cenionej rasy. Pierwszy oficjalny standard z 1876 roku czyni go jedną z najstarszych standaryzowanych ras psów. Foksterier wygrywał Westminster Best in Show rekordowe 15 razy (łącznie Smooth i Wire). Choć jego popularność spadła w XX wieku, wciąż ma oddaną bazę fanów, którzy cenią jego klasyczną elegancję, inteligencję i niestrudzony terierski duch. To żywa legenda kynologii, która pokazuje, jak długo może przetrwać dobrze wyhodowana, funkcjonalna rasa.