Seter irlandzki

Seter irlandzki

FCI #120Uznanie FCI: 2001Standard PLStandard EN

Grupa FCI

7FCI 120

Rozmiar

Średnie

Kraj Pochodzenia

IE

Wysokość

55-67 cm

Waga

24-32 kg

Długość Życia

12-14 lat

Temperament

CzułyFiglarnyWysoki popęd łowiecki

Przegląd

Seter irlandzki, znany na całym świecie jako Irish Red Setter, to jedna z najbardziej rozpoznawalnych i spektakularnych ras psów myśliwskich, która przyciąga uwagę swoim charakterystycznym, intensywnym kasztanowo-rudym umaszczeniem przypominającym kolor mahoniu oraz elegancką, sportową sylwetką pełną gracji i mocy. Pochodzący z zielonej Irlandii, ten wspaniały pies myśliwski od XVIII wieku cieszy się ogromnym uznaniem zarówno jako niezawodny towarzysz myśliwych specjalizujący się w tropieniu i wskazywaniu ptactwa, jak i kochający członek rodziny obdarzony wyjątkowym temperamentem i oddaniem.

Jego energia, nieograniczony entuzjazm do życia i niezwykle przyjacielskie usposobienie sprawiają, że jest doskonałym wyborem dla aktywnych rodzin, które lubią spędzać czas na świeżym powietrzu, uprawiać sporty i angażować się w długie wędrówki. Standard FCI opisuje setera irlandzkiego jako racy and athletic - wyścigowy i atletyczny, pełen klasy, z przyjaznym wyrazem. Te słowa idealnie oddają esencję tej rasy - połączenie piękna, wytrzymałości i dobrego charakteru.

Z natury niezwykle ruchliwy, pełen życia i niemal niewyczerpanej energii, seter irlandzki potrzebuje regularnej, intensywnej aktywności fizycznej oraz stałej stymulacji umysłowej. To nie jest pies dla osób prowadzących siedzący tryb życia czy preferujących krótkie spacery wokół bloku. Właściciele muszą zapewnić mu odpowiednie warunki do wybiegania się, eksplorowania terenu, zabawy i pracy. Co najmniej 2 godziny intensywnego ruchu dziennie to absolutne minimum dla szczęśliwego i zrównoważonego setera irlandzkiego.

Jego wrodzona inteligencja, naturalna ciekawość świata i silna chęć współpracy z człowiekiem czynią go psem stosunkowo łatwym do szkolenia, chociaż czasami może wykazywać się pewnym uporem czy niezależnością myślenia - cecha typowa dla psów myśliwskich, które muszą podejmować samodzielne decyzje w terenie. Kluczem do sukcesu w szkoleniu setera irlandzkiego jest cierpliwość, konsekwencja i pozytywne podejście - rasa ta jest wrażliwa i nie reaguje dobrze na surowe metody czy przymus.

Seter irlandzki świetnie dogaduje się z dziećmi i jest znany ze swojej cierpliwości i delikatności wobec najmłodszych członków rodziny. Jest także towarzyski wobec innych psów i lubi wspólne zabawy z czworonożnymi przyjaciółmi. Jednak jego żywiołowość i wysoka energia mogą być zbyt intensywne dla bardzo małych dzieci (poniżej 5-6 lat), które mogą zostać przypadkowo potrącone podczas entuzjastycznej zabawy. Dlatego interakcje z najmłodszymi dziećmi powinny być zawsze nadzorowane.

Pomimo swojego przyjacielskiego i łagodnego charakteru, seter irlandzki może nadmiernie szczekać, jeśli nie jest odpowiednio zajęty i znudzi się. Znudzony seter to destrukcyjny seter - może zacząć żuć meble, kopać dziury w ogrodzie czy szukać własnych rozrywek. Dlatego ważne jest, aby oferować mu wiele bodźców do zabawy, nauki i pracy.

Rasa ta wymaga również regularnej i systematycznej pielęgnacji. Długa, jedwabista sierść setera irlandzkiego powinna być szczotkowana co najmniej 2-3 razy w tygodniu (codziennie podczas intensywnego linienia), aby zapobiegać kołtunieniu, splątaniu i nadmiernemu osadzaniu się brudu. Dzięki właściwej pielęgnacji jego sierść będzie lśniąca, zdrowa i spektakularna - prawdziwa ozdoba rasy.

Seter irlandzki najlepiej czuje się w domach z dużym, ogrodzonym ogrodem, gdzie ma dużo przestrzeni do swobodnego biegania, eksplorowania i zabawy. Życie w małym mieszkaniu bez dostępu do regularnych, długich spacerów i otwartych przestrzeni będzie dla niego niewystarczające i może prowadzić do problemów behawioralnych. Jego potrzeba ruchu oraz przyjazna, kochająca osobowość sprawiają, że jest idealnym psem dla aktywnych rodzin, które mogą poświęcić mu dużo czasu, uwagi i zaangażowania.

W zamian za uwagę, troskę i miłość, seter irlandzki odwdzięcza się absolutną lojalnością, oddaniem i bezkresną miłością, czyniąc życie swoich właścicieli pełnym radości, śmiechu i niezapomnianych chwil. Jego żywotność, sięgająca od 12 do 14 lat (a czasami nawet dłużej przy odpowiedniej opiece), świadczy o jego stosunkowo dobrym zdrowiu, pod warunkiem zapewnienia mu właściwej diety, regularnych ćwiczeń i systematycznych kontroli weterynaryjnych.

Seter irlandzki to pies dla prawdziwych pasjonatów - dla tych, którzy pragną aktywnego, inteligentnego, pięknego towarzysza gotowego dzielić z nimi każdą przygodę, czy to na polowaniu, podczas długich wędrówek po górach, czy po prostu podczas rodzinnych weekendów na łonie natury.

Seter irlandzki to pies o szlachetnej, wyścigowej i atletycznej sylwetce, która emanuje klasą, elegancją i mocą jednocześnie. Standard FCI podkreśla, że powinien być balanced and in proportion - zrównoważony i proporcjonalny w każdym aspekcie swojej budowy. Jest to pies średniej do dużej wielkości, którego wysokość w kłębie wynosi:

  • Samce: 58-67 cm (idealna wysokość około 62-65 cm)
  • Suki: 55-62 cm (idealna wysokość około 57-60 cm)

Masa ciała wynosi zazwyczaj 27-32 kg dla samców i 24-29 kg dla suk, chociaż waga może się różnić w zależności od budowy i kondycji psa. Ważne jest, aby seter irlandzki był szczupły, muskulatury i atletyczny - nie powinien być ani zbyt chudy, ani zbyt ciężki.

Głowa setera irlandzkiego jest długa i smukła, nie gruba przy uszach. Kufa i część mózgowa czaszki są równej długości i znajdują się na równoległych liniach - to bardzo ważna proporcja określona w standardzie FCI. Czaszka jest owalna (od ucha do ucha), z dużą przestrzenią mózgową i wyraźnie zaznaczonym guzem potylicznym. Stop (przejście czerepno-nosowe) jest dobrze zaznaczony.

Nos jest ciemny - mahoniowy, ciemnoorzechowy lub czarny, z szeroko otwartymi nozdrzami. Nos powinien być wilgotny i chłodny, co świadczy o dobrym zdrowiu. Kufa jest umiarkowanie głęboka, dość kwadratowa na końcu, z wyraźnie zaznaczonymi wargami, które są dobrze przylegające i nie zwisające.

Oczy setera irlandzkiego są ciemnoorzechowe lub ciemnobrązowe, o owalnym kształcie, nie wypukłe, ale też nie głęboko osadzone. Mają inteligentny, przyjazny i łagodny wyraz, który jest jedną z charakterystycznych cech rasy. Oczy odzwierciedlają temperament setera - pełen życia, ciekawy, ale jednocześnie delikatny i wrażliwy.

Uszy są średniej wielkości, cienkie, osadzone dość nisko i daleko z tyłu głowy, zwisające w miękkich fałdach blisko głowy. Uszy są pokryte długą, jedwabistą sierścią, która tworzy piękne frędzle. Długość uszu - po rozciągnięciu - powinna sięgać mniej więcej do nosa.

Szyja jest umiarkowanie długa, bardzo muskularna, ale nie gruba, lekko wysklepiona (łukowata), bez podgardle (luźnej skóry pod szyją). Elegancka linia szyi harmonijnie przechodzi w dobrze nachylone łopatki, co podkreśla sportową sylwetkę psa.

Korpus jest proporcjonalny i atletyczny:

  • Klatka piersiowa jest głęboka (sięga do łokci lub nieco poniżej), dość wąska z przodu, co zapewnia swobodę ruchów podczas biegania. Żebra są dobrze wysklepione, zapewniając dużą przestrzeń dla płuc i serca
  • Grzbiet jest mocny, prosty i muskulatury
  • Lędźwie są muskularne i lekko wysklepione
  • Zad jest szeroki, mocny i muskulatury, lekko opadający od bioder do nasady ogona

Kończyny przednie są długie, proste, żyłkowane i muskularne, z dobrze rozwiniętymi kośćmi. Łopatki są długie, dobrze nachylone. Łokcie swobodnie zwisają wzdłuż ciała, nie odstawione na zewnątrz ani nie wciśnięte do wewnątrz. Łapy są małe, bardzo zwarte, z mocnymi palcami dobrze wysklepionymi i zwartymi.

Kończyny tylne są szerokie, mocne i muskularny:

  • Uda długie, muskularne i dobrze rozwinięte
  • Stawy kolanowe dobrze zagięte
  • Staw skokowy nisko osadzony, niezbyt zagięty
  • Łapy tylne małe, zwarte, podobne do przednich

Ogon jest osadzony dość nisko (zgodnie z linią grzbietu lub lekko poniżej), umiarkowanej długości, proporcjonalny do wielkości ciała. Ogon jest noszony na poziomie grzbietu lub poniżej, nigdy powyżej. Jest obficie opierzony długą, jedwabistą sierścią, tworząc spektakularny pióropusz. Podczas ruchu ogon jest w ciągłym, radosnym ruchu - charakterystyczna cecha setera irlandzkiego.

Ruch setera irlandzkiego jest swobodny, płynny, pełen gracji i energii. Podczas chodu przednie kończyny są wysoko unoszone, co nadaje ruchowi elegancji. Podczas galopu seter porusza się z ogromną szybkością i efektywnością, pokrywając duże przestrzenie z łatwością. Ruchy są lekkie, sprężyste i pełne wigoru - typowe dla psa wyścigowego i atletycznego.

Sierść setera irlandzkiego jest jedną z najbardziej charakterystycznych cech rasy:

  • Na głowie, przednich stronach kończyn i czubkach uszu sierść jest krótka i gęsta
  • Na pozostałych częściach ciała sierść jest średniej długości, gładko przylegająca, pozbawiona ondulacji lub kręcenia
  • Na uszach, piersi, brzuchu, tylnej stronie przednich kończyn, tylnej stronie ud i ogonie sierść jest długa, jedwabista i tworzy piękne opierzenie (feathering)
  • Między palcami również jest sierść

Sierść powinna być jedwabista w dotyku, lśniąca i zdrowa. Nie powinna być zbyt miękka ani puchata - powinna mieć naturalny połysk i gładkość.

Umaszczenie setera irlandzkiego to jego znak rozpoznawczy - intensywny kasztanowo-rudy kolor (chestnut, mahogany red) bez jakichkolwiek czarnych włosów. Dopuszczalne są niewielkie białe znaczenia:

  • Biała gwiazdka na czole
  • Biała smuga na nosie lub twarzy
  • Małe białe znaczenie na gardle
  • Białe znaczenia na klatce piersiowej
  • Białe palce

Jednak im mniej białych znaczeń, tym lepiej - najbardziej pożądane jest jednolite, intensywnie kasztanowo-rude umaszczenie bez żadnych białych włosów. Ten spektakularny kolor, połączony z długą, jedwabistą sierścią i atletyczną sylwetką, sprawia, że seter irlandzki wygląda nie tylko elegancko i szlachetnie, ale także jest absolutnie niepowtarzalny - prawdziwa ozdoba świata psów myśliwskich.

Cechy charakterystyczne

Dobry z Dziećmi
Dobry z Innymi Psami
Toleruje Zimno
Rasa Wysokoenergetyczna
Wymaga Dużej Przestrzeni
Mało ślinienie
Nie skłonny do otyłości
Nie skłonny do gryzienia
Pies myśliwski

Zalety

  • Spektakularny wygląd i piękne kasztanowo-rude umaszczenie
  • Niezwykle przyjacielski i łagodny charakter
  • Doskonały towarzysz dla aktywnych rodzin
  • Świetnie dogaduje się z dziećmi i innymi psami
  • Inteligentny i chętny do nauki
  • Pełen energii i entuzjazmu do życia
  • Lojalny i oddany swojej rodzinie
  • Naturalny instynkt myśliwski (dla myśliwych)
  • Długa żywotność 12-14 lat

Wady

  • Wymaga bardzo dużo ruchu i intensywnej aktywności (minimum 2 godziny dziennie)
  • Nie znosi długiej samotności (podatny na lęk separacyjny)
  • Może być destrukcyjny gdy się nudzi
  • Wymaga regularnej i czasochłonnej pielęgnacji długiej sierści
  • Silny instynkt łowiecki (może gonić małe zwierzęta)
  • Może być uparty podczas treningu
  • Żywiołowość może być zbyt intensywna dla bardzo małych dzieci
  • Nie nadaje się do życia w małym mieszkaniu
  • Może nadmiernie szczekać gdy jest znudzony
  • Wrażliwość na pszenicę (alergie pokarmowe)

Oceny behawioralne

Historia rasy

Historia setera irlandzkiego sięga XVIII wieku, kiedy to rasa ta została wyhodowana w Irlandii jako specjalistyczny pies myśliwski do pracy z ptactwem. Został stworzony z myślą o polowaniach na terenie zróżnicowanym - od torfowisk, przez łąki, po lasy - gdzie jego zadaniem było tropienie, wskazywanie (stójka) i płoszenie ptactwa dla myśliwego z bronią palną lub jastrzębiem.

Przodkowie setera irlandzkiego to różne typy psów myśliwskich używanych w Irlandii przez wieki. Rasa powstała z połączenia linii krwi:

  • Irlandzkich seterów czerwono-białych (Irish Red and White Setter) - starszy typ setera irlandzkiego
  • Nieznanego psa o jednolitym, intensywnie rudym umaszczeniu - który wprowadził charakterystyczny kasztanowo-rudy kolor
  • Możliwe także domieszki krwi: spaniela, pointera, gordonów settera

Pierwsze setery irlandzkie były znane jako Red Spaniels czy Irish Setters, a ich wyjątkowe, intensywnie kasztanowo-rude umaszczenie (mahogany red) szybko przyciągnęło uwagę myśliwych i hodowców. W XVIII wieku rasa była już wyraźnie rozpoznawalnym typem, choć jeszcze nie była standaryzowana.

W 1882 roku powstał Irish Red Setter Club (Klub Setera Irlandzkiego), który rozpoczął systematyczne prace nad ustaleniem standardów rasy oraz organizowaniem wystaw i prób pracy (field trials). Był to kamień milowy w historii rasy - od tego momentu hodowla stała się celowa i ukierunkowana na utrwalenie pożądanych cech.

W 1886 roku klub opublikował pierwszy oficjalny standard rasy, który określał cechy wyglądu fizycznego oraz zdolności użytkowe setera irlandzkiego. Standard ten stanowił fundament pod dzisiejszą czystą hodowlę i zapewnił, że rasa zachowa swoje charakterystyczne cechy: atletyczną sylwetkę, spektakularny kolor, przyjazny temperament i doskonałe zdolności myśliwskie.

Od tego czasu klub organizował field trials (próby pracy) i wystawy, aby ustawiać standard dla rasy i promować najlepsze osobniki do hodowli. W 1998 roku klub opublikował dokument working style for the breed (styl pracy rasy), który szczegółowo opisywał, jak seter irlandzki powinien pracować w terenie. Standard i styl pracy razem opisują fizyczną formę i zdolności robocze rasy.

Dzięki tym działaniom seter irlandzki ewoluował na przestrzeni lat w wytrzymałego, zdrowego, inteligentnego psa, obdarzonego doskonałymi zdolnościami roboczymi i ogromną wytrzymałością. Standard FCI podkreśla: The Irish Red Setter has evolved down the years into a hardy, healthy, intelligent dog, possessed of excellent working ability and great stamina.

W XIX i początkach XX wieku rasa zyskała ogromną popularność nie tylko w Irlandii, ale także w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i innych krajach. Setery irlandzkie były cenione szczególnie przez myśliwych polujących na ptactwo - bekasy, kuropatwy, bażanty - gdzie ich spektakularna stójka (pointer stance) i naturalna pasja do pracy robiły ogromne wrażenie.

Jednak wraz z rosnącą popularnością zaczął się podział w hodowli:

  • Linia robocza (field/working line) - hodowana głównie pod kątem zdolności myśliwskich, wytrzymałości, instynktu, inteligencji. Psy często lżejsze, bardziej atletyczne, o silniejszym instynkcie
  • Linia wystawowa (show/bench line) - hodowana głównie pod kątem wyglądu, spektakularnej sierści, eleganckiej sylwetki zgodnej ze standardem. Psy często cięższe, z dłuższą sierścią, bardziej efektowne wizualnie

Choć obie linie pochodzą z tej samej rasy, różnią się nieco temperamentem i wyglądem. Linia robocza jest zazwyczaj bardziej energiczna, intensywna w pracy, z silniejszym instynktem łowieckim. Linia wystawowa może być nieco spokojniejsza (choć nadal bardzo energiczna!), bardziej efektowna wizualnie.

W latach 60. i 70. XX wieku rasa zyskała jeszcze większą popularność dzięki filmom:

  • Big Red (1962) - film Disneya o przyjaźni między chłopcem a seterem irlandzkim. Ten film uczynił rasę niesamowicie popularną w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie. Wiele rodzin pragnęło mieć pięknego, rudego psa jak w filmie
  • Sequel: Big Red (1973, 1985) - kolejne filmy kontynuujące historię

Ta nagła popularność miała jednak negatywne konsekwencje - wiele szczeniąt było hodowanych przez nieodpowiedzialnych hodowców (puppy mills), którzy skupiali się na ilości, a nie jakości, co prowadziło do problemów zdrowotnych, temperamentu i odejścia od standardu rasy. Na szczęście odpowiedzialni hodowcy kontynuowali właściwą hodowlę, zachowując najlepsze cechy rasy.

Współcześnie seter irlandzki pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych ras psów myśliwskich na świecie, cenioną nie tylko za swoje spektakularne umaszczenie i elegancki wygląd, ale także za:

  • Doskonałe zdolności myśliwskie - nadal wykorzystywane na polowaniach w wielu krajach
  • Udział w field trials i working tests - zawody dla psów myśliwskich, gdzie setery regularnie udowadniają swoje umiejętności
  • Psy towarzyszące dla aktywnych rodzin - coraz więcej seterów żyje jako ukochani członkowie rodzin
  • Psy sportowe - agility, rallye obedience, flyball, canicross
  • Therapy dogs - niektóre setery pracują jako psy terapeutyczne w szpitalach, szkołach, domach opieki

Rasa zachowała swoje pierwotne cechy robocze - inteligencję, instynkt łowiecki, wytrzymałość, pasję do pracy - i jest nadal głównie hodowana z myślą o zachowaniu tych zdolności, choć coraz więcej seterów irlandzkich żyje jako psy rodzinne.

W Polsce seter irlandzki jest stosunkowo popularną rasą, cenioną zarówno przez myśliwych, jak i rodziny poszukujące pięknego, aktywnego towarzysza. Rasa ma swoje grono oddanych fanów, którzy doceniają jej spektakularny wygląd, przyjazny charakter i nieograniczony entuzjazm do życia.

Seter irlandzki pozostaje jedną z najpiękniejszych i najbardziej rozpoznawalnych ras psów na świecie - jego kasztanowo-rudy kolor, rozwiana sierść i elegancka sylwetka sprawiają, że wszędzie przyciąga wzrok i wywołuje zachwyt. Dla odpowiedniego właściciela - aktywnego, cierpliwego, kochającego długie spacery i gotowego poświęcić czas na pielęgnację - seter irlandzki staje się wspaniałym, lojalnym partnerem na długie, wspaniałe lata pełne przygód i radości.