
Seter irlandzki
Grupa FCI
7• FCI 120
Rozmiar
Średnie
Kraj Pochodzenia
IE
Wysokość
55-67 cm
Waga
24-32 kg
Długość Życia
12-14 lat
Temperament
Przegląd
Seter irlandzki, znany na całym świecie jako Irish Red Setter, to jedna z najbardziej rozpoznawalnych i spektakularnych ras psów myśliwskich, która przyciąga uwagę swoim charakterystycznym, intensywnym kasztanowo-rudym umaszczeniem przypominającym kolor mahoniu oraz elegancką, sportową sylwetką pełną gracji i mocy. Pochodzący z zielonej Irlandii, ten wspaniały pies myśliwski od XVIII wieku cieszy się ogromnym uznaniem zarówno jako niezawodny towarzysz myśliwych specjalizujący się w tropieniu i wskazywaniu ptactwa, jak i kochający członek rodziny obdarzony wyjątkowym temperamentem i oddaniem.
Jego energia, nieograniczony entuzjazm do życia i niezwykle przyjacielskie usposobienie sprawiają, że jest doskonałym wyborem dla aktywnych rodzin, które lubią spędzać czas na świeżym powietrzu, uprawiać sporty i angażować się w długie wędrówki. Standard FCI opisuje setera irlandzkiego jako racy and athletic - wyścigowy i atletyczny, pełen klasy, z przyjaznym wyrazem. Te słowa idealnie oddają esencję tej rasy - połączenie piękna, wytrzymałości i dobrego charakteru.
Z natury niezwykle ruchliwy, pełen życia i niemal niewyczerpanej energii, seter irlandzki potrzebuje regularnej, intensywnej aktywności fizycznej oraz stałej stymulacji umysłowej. To nie jest pies dla osób prowadzących siedzący tryb życia czy preferujących krótkie spacery wokół bloku. Właściciele muszą zapewnić mu odpowiednie warunki do wybiegania się, eksplorowania terenu, zabawy i pracy. Co najmniej 2 godziny intensywnego ruchu dziennie to absolutne minimum dla szczęśliwego i zrównoważonego setera irlandzkiego.
Jego wrodzona inteligencja, naturalna ciekawość świata i silna chęć współpracy z człowiekiem czynią go psem stosunkowo łatwym do szkolenia, chociaż czasami może wykazywać się pewnym uporem czy niezależnością myślenia - cecha typowa dla psów myśliwskich, które muszą podejmować samodzielne decyzje w terenie. Kluczem do sukcesu w szkoleniu setera irlandzkiego jest cierpliwość, konsekwencja i pozytywne podejście - rasa ta jest wrażliwa i nie reaguje dobrze na surowe metody czy przymus.
Seter irlandzki świetnie dogaduje się z dziećmi i jest znany ze swojej cierpliwości i delikatności wobec najmłodszych członków rodziny. Jest także towarzyski wobec innych psów i lubi wspólne zabawy z czworonożnymi przyjaciółmi. Jednak jego żywiołowość i wysoka energia mogą być zbyt intensywne dla bardzo małych dzieci (poniżej 5-6 lat), które mogą zostać przypadkowo potrącone podczas entuzjastycznej zabawy. Dlatego interakcje z najmłodszymi dziećmi powinny być zawsze nadzorowane.
Pomimo swojego przyjacielskiego i łagodnego charakteru, seter irlandzki może nadmiernie szczekać, jeśli nie jest odpowiednio zajęty i znudzi się. Znudzony seter to destrukcyjny seter - może zacząć żuć meble, kopać dziury w ogrodzie czy szukać własnych rozrywek. Dlatego ważne jest, aby oferować mu wiele bodźców do zabawy, nauki i pracy.
Rasa ta wymaga również regularnej i systematycznej pielęgnacji. Długa, jedwabista sierść setera irlandzkiego powinna być szczotkowana co najmniej 2-3 razy w tygodniu (codziennie podczas intensywnego linienia), aby zapobiegać kołtunieniu, splątaniu i nadmiernemu osadzaniu się brudu. Dzięki właściwej pielęgnacji jego sierść będzie lśniąca, zdrowa i spektakularna - prawdziwa ozdoba rasy.
Seter irlandzki najlepiej czuje się w domach z dużym, ogrodzonym ogrodem, gdzie ma dużo przestrzeni do swobodnego biegania, eksplorowania i zabawy. Życie w małym mieszkaniu bez dostępu do regularnych, długich spacerów i otwartych przestrzeni będzie dla niego niewystarczające i może prowadzić do problemów behawioralnych. Jego potrzeba ruchu oraz przyjazna, kochająca osobowość sprawiają, że jest idealnym psem dla aktywnych rodzin, które mogą poświęcić mu dużo czasu, uwagi i zaangażowania.
W zamian za uwagę, troskę i miłość, seter irlandzki odwdzięcza się absolutną lojalnością, oddaniem i bezkresną miłością, czyniąc życie swoich właścicieli pełnym radości, śmiechu i niezapomnianych chwil. Jego żywotność, sięgająca od 12 do 14 lat (a czasami nawet dłużej przy odpowiedniej opiece), świadczy o jego stosunkowo dobrym zdrowiu, pod warunkiem zapewnienia mu właściwej diety, regularnych ćwiczeń i systematycznych kontroli weterynaryjnych.
Seter irlandzki to pies dla prawdziwych pasjonatów - dla tych, którzy pragną aktywnego, inteligentnego, pięknego towarzysza gotowego dzielić z nimi każdą przygodę, czy to na polowaniu, podczas długich wędrówek po górach, czy po prostu podczas rodzinnych weekendów na łonie natury.
Seter irlandzki to pies o szlachetnej, wyścigowej i atletycznej sylwetce, która emanuje klasą, elegancją i mocą jednocześnie. Standard FCI podkreśla, że powinien być balanced and in proportion - zrównoważony i proporcjonalny w każdym aspekcie swojej budowy. Jest to pies średniej do dużej wielkości, którego wysokość w kłębie wynosi:
- Samce: 58-67 cm (idealna wysokość około 62-65 cm)
- Suki: 55-62 cm (idealna wysokość około 57-60 cm)
Masa ciała wynosi zazwyczaj 27-32 kg dla samców i 24-29 kg dla suk, chociaż waga może się różnić w zależności od budowy i kondycji psa. Ważne jest, aby seter irlandzki był szczupły, muskulatury i atletyczny - nie powinien być ani zbyt chudy, ani zbyt ciężki.
Głowa setera irlandzkiego jest długa i smukła, nie gruba przy uszach. Kufa i część mózgowa czaszki są równej długości i znajdują się na równoległych liniach - to bardzo ważna proporcja określona w standardzie FCI. Czaszka jest owalna (od ucha do ucha), z dużą przestrzenią mózgową i wyraźnie zaznaczonym guzem potylicznym. Stop (przejście czerepno-nosowe) jest dobrze zaznaczony.
Nos jest ciemny - mahoniowy, ciemnoorzechowy lub czarny, z szeroko otwartymi nozdrzami. Nos powinien być wilgotny i chłodny, co świadczy o dobrym zdrowiu. Kufa jest umiarkowanie głęboka, dość kwadratowa na końcu, z wyraźnie zaznaczonymi wargami, które są dobrze przylegające i nie zwisające.
Oczy setera irlandzkiego są ciemnoorzechowe lub ciemnobrązowe, o owalnym kształcie, nie wypukłe, ale też nie głęboko osadzone. Mają inteligentny, przyjazny i łagodny wyraz, który jest jedną z charakterystycznych cech rasy. Oczy odzwierciedlają temperament setera - pełen życia, ciekawy, ale jednocześnie delikatny i wrażliwy.
Uszy są średniej wielkości, cienkie, osadzone dość nisko i daleko z tyłu głowy, zwisające w miękkich fałdach blisko głowy. Uszy są pokryte długą, jedwabistą sierścią, która tworzy piękne frędzle. Długość uszu - po rozciągnięciu - powinna sięgać mniej więcej do nosa.
Szyja jest umiarkowanie długa, bardzo muskularna, ale nie gruba, lekko wysklepiona (łukowata), bez podgardle (luźnej skóry pod szyją). Elegancka linia szyi harmonijnie przechodzi w dobrze nachylone łopatki, co podkreśla sportową sylwetkę psa.
Korpus jest proporcjonalny i atletyczny:
- Klatka piersiowa jest głęboka (sięga do łokci lub nieco poniżej), dość wąska z przodu, co zapewnia swobodę ruchów podczas biegania. Żebra są dobrze wysklepione, zapewniając dużą przestrzeń dla płuc i serca
- Grzbiet jest mocny, prosty i muskulatury
- Lędźwie są muskularne i lekko wysklepione
- Zad jest szeroki, mocny i muskulatury, lekko opadający od bioder do nasady ogona
Kończyny przednie są długie, proste, żyłkowane i muskularne, z dobrze rozwiniętymi kośćmi. Łopatki są długie, dobrze nachylone. Łokcie swobodnie zwisają wzdłuż ciała, nie odstawione na zewnątrz ani nie wciśnięte do wewnątrz. Łapy są małe, bardzo zwarte, z mocnymi palcami dobrze wysklepionymi i zwartymi.
Kończyny tylne są szerokie, mocne i muskularny:
- Uda długie, muskularne i dobrze rozwinięte
- Stawy kolanowe dobrze zagięte
- Staw skokowy nisko osadzony, niezbyt zagięty
- Łapy tylne małe, zwarte, podobne do przednich
Ogon jest osadzony dość nisko (zgodnie z linią grzbietu lub lekko poniżej), umiarkowanej długości, proporcjonalny do wielkości ciała. Ogon jest noszony na poziomie grzbietu lub poniżej, nigdy powyżej. Jest obficie opierzony długą, jedwabistą sierścią, tworząc spektakularny pióropusz. Podczas ruchu ogon jest w ciągłym, radosnym ruchu - charakterystyczna cecha setera irlandzkiego.
Ruch setera irlandzkiego jest swobodny, płynny, pełen gracji i energii. Podczas chodu przednie kończyny są wysoko unoszone, co nadaje ruchowi elegancji. Podczas galopu seter porusza się z ogromną szybkością i efektywnością, pokrywając duże przestrzenie z łatwością. Ruchy są lekkie, sprężyste i pełne wigoru - typowe dla psa wyścigowego i atletycznego.
Sierść setera irlandzkiego jest jedną z najbardziej charakterystycznych cech rasy:
- Na głowie, przednich stronach kończyn i czubkach uszu sierść jest krótka i gęsta
- Na pozostałych częściach ciała sierść jest średniej długości, gładko przylegająca, pozbawiona ondulacji lub kręcenia
- Na uszach, piersi, brzuchu, tylnej stronie przednich kończyn, tylnej stronie ud i ogonie sierść jest długa, jedwabista i tworzy piękne opierzenie (feathering)
- Między palcami również jest sierść
Sierść powinna być jedwabista w dotyku, lśniąca i zdrowa. Nie powinna być zbyt miękka ani puchata - powinna mieć naturalny połysk i gładkość.
Umaszczenie setera irlandzkiego to jego znak rozpoznawczy - intensywny kasztanowo-rudy kolor (chestnut, mahogany red) bez jakichkolwiek czarnych włosów. Dopuszczalne są niewielkie białe znaczenia:
- Biała gwiazdka na czole
- Biała smuga na nosie lub twarzy
- Małe białe znaczenie na gardle
- Białe znaczenia na klatce piersiowej
- Białe palce
Jednak im mniej białych znaczeń, tym lepiej - najbardziej pożądane jest jednolite, intensywnie kasztanowo-rude umaszczenie bez żadnych białych włosów. Ten spektakularny kolor, połączony z długą, jedwabistą sierścią i atletyczną sylwetką, sprawia, że seter irlandzki wygląda nie tylko elegancko i szlachetnie, ale także jest absolutnie niepowtarzalny - prawdziwa ozdoba świata psów myśliwskich.
Seter irlandzki to pies o niezwykle przyjacielskim, energicznym i pełnym życia usposobieniu, który jest prawdziwą radością dla swojej rodziny. Standard FCI opisuje temperament rasy jako keen, intelligent, energetic, affectionate and loyal - czujny, inteligentny, energiczny, czuły i lojalny. Te słowa doskonale oddają esencję charakteru setera irlandzkiego - połączenie entuzjazmu, inteligencji i głębokiego przywiązania do ludzi.
Jest bardzo towarzyski i uwielbia spędzać czas z ludźmi - rodzina jest dla niego wszystkim. Seter irlandzki nie jest psem, który może żyć w izolacji czy długo przebywać sam - jego natura wymaga stałego kontaktu z ukochanymi ludźmi i uczestnictwa w życiu rodziny. Długa samotność może prowadzić do lęku separacyjnego, nadmiernego szczekania i destrukcyjnych zachowań.
Wykazuje ogromną lojalność wobec swojej rodziny i jest gotów do wszystkiego, aby spędzać z nimi czas. Nie jest to pies, który zadowoli się byciem tylnym planem życia rodzinnego - seter irlandzki chce być w samym centrum wydarzeń, uczestniczyć we wszystkich aktywnościach i być blisko swoich ludzi każdej chwili.
Pomimo swojego żywiołowego i pełnego energii charakteru, seter irlandzki jest także bardzo wrażliwy emocjonalnie, co oznacza, że nie reaguje dobrze na surowe metody szkoleniowe, krzyk czy przymus. Potrzebuje łagodnego, cierpliwego i pozytywnego podejścia - karcenie czy twarda ręka mogą złamać jego ducha i zniszczyć naturalną radość życia, która jest kwintesencją tej rasy.
Rasa ta jest znana ze swojego silnego instynktu łowieckiego - został wyhodowany jako pies wskazujący ptactwo (pointer/setter), więc naturalnie będzie tropić zapachy, wskazywać stójką ptaki i reagować na ruch małych zwierząt. To może prowadzić do tego, że podczas spacerów będzie gonił za ptakami, wiewiórkami, kotami czy innymi małymi zwierzętami. Z tego powodu ważne jest, aby seter irlandzki był dobrze socjalizowany od szczenięcia i miał odpowiednie treningi odwoływania i kontroli nad instynktami.
Pomimo swojego żywego temperamentu i wysokiej energii, seter irlandzki jest bardzo przyjacielski i cierpliwy wobec dzieci, co czyni go doskonałym towarzyszem dla rodzin z dziećmi. Lubi wspólne zabawy, jest delikatny i tolerancyjny. Jednak ze względu na swoją wielkość i żywiołowość, może przypadkowo potrącić bardzo małe dzieci (poniżej 5-6 lat) podczas entuzjastycznej zabawy czy powitania. Dlatego interakcje z najmłodszymi dziećmi powinny być zawsze nadzorowane.
Seter irlandzki świetnie dogaduje się z innymi psami i jest bardzo towarzyski wobec czworonożnych przyjaciół. Uwielbia wspólne zabawy, bieganie i wygłupy z innymi psami. Jego przyjazne usposobienie sprawia, że rzadko wykazuje agresję czy dominację wobec innych psów. Jeśli chodzi o inne zwierzęta domowe (koty, króliki), wczesna socjalizacja jest kluczowa - bez niej instynkt łowiecki może brać górę.
Rasa ta jest również znana z tego, że może być skłonna do destrukcyjnych zachowań, jeśli nie otrzyma wystarczającej ilości stymulacji fizycznej i umysłowej. Znudzony seter irlandzki to nieszczęśliwy seter, który będzie szukał własnych rozrywek:
- Żucie mebli, butów, poduszek
- Kopanie dziur w ogrodzie
- Nadmierne szczekanie lub wycie
- Skakanie przez płoty w poszukiwaniu przygód
- Rozpraszanie uwagi i trudności w skupieniu
Dlatego absolutnie kluczowe jest zapewnienie psu odpowiedniej ilości aktywności, zadań do wykonania i stymulacji umysłowej. Zmęczony seter irlandzki to szczęśliwy, spokojny i grzeczny pies w domu.
Seter irlandzki to pies, który uwielbia być w centrum uwagi i uwielbia zabawiać swoją rodzinę swoimi wygłupami, zabawnym zachowaniem i nieograniczonym entuzjazmem do życia. Jego radosny, pełen życia i niemal dziecięcy charakter sprawia, że jest wspaniałym towarzyszem, który wnosi do domu radość, śmiech i pozytywną energię.
Wobec obcych seter irlandzki jest zazwyczaj przyjacielski, ale może być nieco ostrożny przy pierwszym kontakcie. Nie jest to rasa agresywna ani nadmiernie terytorialna - po krótkiej chwili, gdy zorientuje się, że osoba nie stanowi zagrożenia, szybko staje się przyjaźni i może próbować nawiązać kontakt. Nie jest to typowy pies stróżujący - może ostrzec szczekaniem o przybyciu obcych, ale raczej z ciekawości i chęci powitania niż z agresji obronnej.
Właściwe wychowanie, konsekwentne szkolenie oparte na pozytywnym wzmocnieniu, odpowiednia socjalizacja i przede wszystkim ogromna ilość miłości, uwagi i wspólnie spędzonego czasu pozwolą na wykształcenie zrównoważonego, posłusznego i szczęśliwego setera irlandzkiego, który będzie doskonałym towarzyszem dla swojej rodziny przez wiele wspaniałych lat.
Seter irlandzki to rasa psów, która generalnie cieszy się stosunkowo dobrym zdrowiem, a ich przeciętna długość życia wynosi od 12 do 14 lat, co jest całkiem dobrym wynikiem dla psa średniej do dużej wielkości. Niektóre setery irlandzkie mogą żyć nawet dłużej - do 15 lat - przy odpowiedniej opiece, diecie i regularnych ćwiczeniach. Jednak, jak każda rasa, także setery irlandzkie mogą być narażone na pewne schorzenia, o których potencjalni właściciele powinni być świadomi.
Dysplazja stawów biodrowych (HD - Hip Dysplasia) jest jednym z najczęstszych problemów ortopedycznych, które mogą dotyczyć seterów irlandzkich. Jest to schorzenie dziedziczne, polegające na nieprawidłowym ukształtowaniu stawu biodrowego, co może prowadzić do bólu, chromania, artrety i ograniczenia ruchomości. Odpowiedzialni hodowcy przeprowadzają badania RTG bioder rodziców przed dopuszczeniem do hodowli, co znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia tego problemu u potomstwa. Kupując szczenię, warto zawsze pytać o wyniki badań HD rodziców.
Padaczka (Epilepsy) to schorzenie neurologiczne, które może występować u seterów irlandzkich. Objawia się napadami drgawkowymi o różnym stopniu nasilenia. Może być dziedziczna lub nabyta. Padaczka zazwyczaj pojawia się między 6 miesiącem a 3 rokiem życia. Choć nie jest uleczalna, może być skutecznie kontrolowana lekami przeciwpadaczkowymi, które pozwalają psu prowadzić normalne życie.
Wzdęcie żołądka (GDV - Gastric Dilatation-Volvulus) to potencjalnie śmiertelne zagrożenie, na które są narażone duże psy z głęboką klatką piersiową, w tym setery irlandzkie. Wzdęcie występuje, gdy żołądek wypełnia się gazem i może się przekręcić (skręt żołądka), odcinając dopływ krwi. Jest to nagły przypadek wymagający natychmiastowej interwencji weterynaryjnej. Objawy wzdęcia to:
- Niespokojne zachowanie, chodzenie w kółko
- Powiększony, twardy, bębniący brzuch
- Próby wymiotowania bez wyniku (bezowocne wymioty)
- Ciężkie, płytkie oddychanie
- Nadmierne ślinienie się
- Słabość, bladość dziąseł
Aby zminimalizować ryzyko wzdęcia, należy: podzielić dzienny posiłek na 2-3 mniejsze porcje zamiast jednej dużej, unikać intensywnego wysiłku bezpośrednio przed i po posiłku (odczekać co najmniej godzinę), unikać podawania wody w dużych ilościach bezpośrednio po posiłku, używać wolno jedzących misek, jeśli pies je zbyt szybko.
Postępująca zanik siatkówki (PRA - Progressive Retinal Atrophy) to dziedziczne schorzenie oczu prowadzące do stopniowej utraty wzroku, a ostatecznie do ślepoty. Pierwszym objawem jest zazwyczaj ślepota zmierzchowa - pies ma trudności z widzeniem w słabym świetle. Nie ma leczenia PRA, ale psy mogą adaptować się do utraty wzroku. Odpowiedzialni hodowcy przeprowadzają badania genetyczne rodziców, aby wykluczyć nosicieli genu PRA.
Hypothyroidism (niedoczynność tarczycy) to schorzenie hormonalne, które może występować u seterów irlandzkich. Objawy obejmują:
- Przyrost masy ciała przy normalnej diecie
- Letarg, brak energii
- Problemy skórne - sucha, łuszcząca się skóra
- Wypadanie sierści, cienka sierść
- Wrażliwość na chłód
Jest to schorzenie łatwe do zdiagnozowania (badanie krwi) i leczyć (regularna suplementacja hormonów tarczycy).
Alergie pokarmowe i skórne mogą dotykać setery irlandzkie. Rasa ta może wykazywać wrażliwość na pszenicę i niektóre zboża, co może prowadzić do problemów trawiennych, swędzenia skóry, zaczerwienienia, infekcji uszu czy wypadania sierści. Identyfikacja alergenu poprzez dietę eliminacyjną i przejście na odpowiednią karmę zazwyczaj rozwiązuje problem.
Infekcje uszu są dość powszechnym problemem u seterów irlandzkich ze względu na ich długie, zwisające uszy, które ograniczają przepływ powietrza. Wilgoć i ciepło w kanale słuchowym sprzyjają rozwojowi bakterii i grzybów. Właściciele powinni regularnie sprawdzać i czyścić uszy psa (co najmniej raz w tygodniu), szczególnie po pływaniu czy spacerach w mokrych warunkach.
Osteosarcoma (nowotwór kości) może czasami występować u seterów irlandzkich, szczególnie u starszych psów. Jest to agresywny nowotwór, który zazwyczaj dotyka długich kości kończyn. Objawy to chromanie, ból, opuchlizna. Wymaga natychmiastowej konsultacji weterynaryjnej.
Hemofilia A to rzadkie, dziedziczne zaburzenie krzepnięcia krwi, które może występować u seterów irlandzkich. Psy dotknięte tym schorzeniem mają przedłużony czas krzepnięcia, co może prowadzić do nadmiernego krwawienia po urazach czy zabiegach chirurgicznych.
Dzięki swojej atletycznej budowie i naturalnej wytrzymałości, setery irlandzkie są psami bardzo odpornymi, które mogą biegać po trudnym terenie przez wiele godzin bez zmęczenia. Są w stanie przetrwać w różnych warunkach atmosferycznych - zarówno w ciepłej, jak i stosunkowo zimnej pogodzie (choć długa sierść wymaga suszenia po mokrych warunkach).
Ważne jest, aby zapewnić psu:
- Odpowiednią ilość ruchu - co nie tylko poprawia kondycję fizyczną, ale także wspiera zdrowie psychiczne i utrzymuje zdrową masę ciała
- Prawidłowe żywienie - wysokiej jakości karma dostosowana do wieku i aktywności
- Unikanie otyłości - nadwaga może prowadzić do problemów zdrowotnych (obciążenie stawów, problemy sercowo-naczyniowe, cukrzyca)
- Regularne wizyty u weterynarza - co najmniej raz w roku, u starszych psów dwa razy w roku
- Szczepienia i odrobaczanie - zgodnie z zaleceniami weterynarza
- Profilaktyka przeciwko pasożytom - kleszcze, pchły (szczególnie ważne dla psów spędzających dużo czasu na zewnątrz)
Właściwa dieta, regularne ćwiczenia oraz kontrola zdrowia przez weterynarza są kluczowe dla utrzymania setera irlandzkiego w doskonałej kondycji przez wiele wspaniałych lat. Przy odpowiedniej opiece, setery irlandzkie mogą cieszyć się długim, zdrowym i aktywnym życiem u boku swoich kochających właścicieli.
Pielęgnacja setera irlandzkiego jest niezbędnym i regularnym elementem dbania o zdrowie, komfort i spektakularny wygląd tego psa. Ich długa, jedwabista sierść, choć piękna i charakterystyczna, wymaga systematycznej uwagi i czasu, aby utrzymać ją w doskonałym stanie. Seter irlandzki nie jest rasą wymagającą minimalnej pielęgnacji - właściciele muszą być przygotowani na regularną pracę z sierścią psa.
Szczotkowanie jest absolutną podstawą pielęgnacji setera irlandzkiego. Ich sierść jest długa na uszach, piersi, brzuchu, tylnej stronie kończyn i ogonie, a także krótsza, ale gęsta na głowie i przednich kończynach. Aby uniknąć matowienia, splątania i kołtunów, zaleca się szczotkowanie co najmniej 2-3 razy w tygodniu, a w okresach intensywnego linienia (wiosna i jesień) codziennie.
Podczas szczotkowania należy zwrócić szczególną uwagę na:
- Opierzenie na uszach - sierść tutaj jest bardzo długa i jedwabista, łatwo się plącze
- Sierść na piersi i brzuchu - długie opierzenie zbiera brud, liście i kołtuny
- Tylna strona przednich kończyn - opierzenie może się filcować
- Tylna strona ud i stawy skokowe - długa sierść wymaga dokładnego rozczesywania
- Ogon - spektakularne opierzenie łatwo się splątuje
- Między palcami - sierść może gromadzić brud, lód (zimą), nasiona traw
Warto używać odpowiednich narzędzi:
- Szczotka z metalowymi szpikulcami (pin brush) - do codziennego szczotkowania
- Grzebień z rzadkimi zębami - do rozczesywania kołtunów i długiego opierzenia
- Szczotka typu slicker - do usuwania martwych włosów podczas linienia
- Spray ułatwiający rozczesywanie - pomaga przy trudnych węzłach
Po spacerach, zwłaszcza w lesie czy na łące, warto sprawdzić sierść psa, czy nie utknęły w niej liście, gałązki, zanieczyszczenia, kolce, nasiona traw (ości) czy inne resztki. Ości mogą wbijać się w skórę i powodować infekcje, dlatego należy je natychmiast usuwać.
Kąpiel setera irlandzkiego powinna być przeprowadzana w miarę potrzeby, zazwyczaj co 6-8 tygodni lub częściej, jeśli pies intensywnie pracuje w terenie, pływa czy zbiera dużo brudu. Należy używać wysokiej jakości szamponu dla psów długowłosych, który nie wysuszy skóry ani sierści. Po szamponie warto zastosować odżywkę dla psów, która:
- Ułatwi rozczesywanie sierści
- Nada sierści połysk i jedwabistość
- Zapobiegnie elektryzowaniu się włosów
- Odżywi sierść i skórę
Bardzo ważne jest dokładne wypłukanie wszelkich kosmetyków, ponieważ resztki szamponu czy odżywki mogą powodować podrażnienia skóry, swędzenie i matowienie sierści. Po kąpieli należy dokładnie osuszyć psa, szczególnie długie opierzenie na uszach, piersi i kończynach. Można używać suszarki do włosów (na niskiej temperaturze) jednocześnie rozczesując sierść szczotką - to nada jej piękny połysk i objętość.
Jednak należy unikać zbyt częstego mycia, ponieważ może to prowadzić do wysuszenia skóry i sierści oraz zaburzenia naturalnej bariery lipidowej. Jeśli pies jest lekko zabłocony, często wystarczy poczekać, aż błoto wyschnie, a następnie wyczesać je szczotką.
Tryming (przycinanie sierści) u seterów irlandzkich jest zazwyczaj minimalny - rasa powinna mieć naturalny wygląd. Jednak niektórzy właściciele decydują się na lekkie przycięcie:
- Sierści między opuszkami łap - aby zapobiec gromadzeniu się błota, lodu czy nasion
- Sierści pod uszami przy kanale słuchowym - dla lepszej wentylacji i higieny
- Sierści wokół odbytu - dla celów higienicznych
Psy wystawowe mogą wymagać bardziej zaawansowanego trymingu, aby podkreślić linie sylwetki zgodnie ze standardem rasy.
Uszy wymagają szczególnej uwagi. Długie, zwisające uszy pokryte obfitą sierścią ograniczają przepływ powietrza do kanału słuchowego, co stwarza idealne warunki dla rozwoju bakterii i grzybów. Należy regularnie sprawdzać i czyścić uszy (co najmniej raz w tygodniu), używając weterynaryjnych preparatów do czyszczenia uszu. Objawy problemów z uszami to:
- Nieprzyjemny zapach z uszu
- Zaczerwienienie i opuchlizna kanału słuchowego
- Nadmierne wydzielanie woskowiny lub ropny wyciek
- Pies często potrząsa głową lub drapie się po uszach
- Ból przy dotykaniu uszu
Po każdym pływaniu czy spacerze w deszczu należy koniecznie oczyścić i osuszyć uszy, aby zapobiec infekcjom.
Pazury powinny być regularnie skracane, zazwyczaj co 3-4 tygodnie, aby nie były zbyt długie. Zbyt długie pazury mogą powodować dyskomfort podczas chodzenia, problemy z postawą, ból i nawet uszkodzenia stawów. Jeśli słychać stukanie pazurów o podłogę podczas chodzenia, oznacza to, że są zbyt długie. Warto przyzwyczajać psa do obcinania pazurów od szczenięcia.
Higiena zębów jest również istotna, aby zapobiec problemom stomatologicznym (kamień nazębny, zapalenie dziąseł, próchnica, utrata zębów). Zaleca się szczotkowanie zębów 2-3 razy w tygodniu przy użyciu pasty do zębów dla psów (NIGDY nie używać pasty dla ludzi - fluor jest toksyczny dla psów). Można również stosować żuwa dentystyczne i zabawki czyszczące zęby jako uzupełnienie.
Po polowaniach lub długich spacerach w terenie należy dokładnie sprawdzić całe ciało psa, szczególnie:
- Uszy - kleszcze często się tam ukrywają
- Łapy - sprawdzić opuszki, przestrzenie między palcami, pazury
- Sierść - wyszukać kleszcze, ości, kolce
- Skórę - sprawdzić czy nie ma drobnych ran, otarć, ukąszeń
- Oczy - sprawdzić czy nie ma zaczerwienienia, wycieku
Długa sierść setera irlandzkiego może zbierać różne zanieczyszczenia i pasożyty, dlatego dokładna kontrola po każdym spacerze jest ważna dla zdrowia psa.
Utrzymanie dobrego stanu sierści i skóry nie tylko poprawia wygląd psa i sprawia, że jego spektakularny kolor kasztanowo-rudy lśni w słońcu, ale także wpływa pozytywnie na jego zdrowie i samopoczucie. Regularna pielęgnacja to również doskonała okazja do sprawdzenia ogólnego stanu zdrowia psa - podczas szczotkowania można wychwycić guzki, rany, zmiany skórne, kleszcze czy inne niepokojące objawy.
Pielęgnacja setera irlandzkiego to zatem ważny element odpowiedzialnego posiadania psa tej rasy, który wymaga regularności, konsekwencji i czasu, ale w zamian daje pięknego, zdrowego i spektakularnie wyglądającego towarzysza - prawdziwą ozdobę, która przyciąga wzrok wszędzie, gdzie się pojawi.
Seter irlandzki to pies o bardzo wysokim poziomie energii i intensywnych potrzebach ruchowych, który wymaga znacznej ilości wysiłku fizycznego i stymulacji umysłowej, aby pozostać zdrowym, szczęśliwym i zrównoważonym psychicznie. To nie jest rasa dla osób prowadzących siedzący tryb życia, preferujących krótkie spacery czy spędzających większość czasu w domu. Seter irlandzki to pełnokrwisty pies roboczy, który został wyhodowany do intensywnej, wielogodzinnej pracy na polowaniach i potrzebuje odpowiedniego wyjścia dla swojej energii.
Zaleca się, aby codziennie zapewnić seterowi irlandzkiemu co najmniej 2 godziny intensywnego wysiłku fizycznego, ale w rzeczywistości wiele seterów potrzebuje znacznie więcej - 3-4 godziny to nie jest rzadkość dla młodego, energicznego setera. Właściwe zaspokojenie jego potrzeb ruchowych jest absolutnie kluczowe dla jego zdrowia fizycznego i psychicznego oraz dobrego zachowania w domu.
Idealny dzienny plan aktywności powinien obejmować:
- Długie spacery - minimum 1,5-2 godziny dziennie, podzielone na 2-3 wyjścia (rano, w południe, wieczorem)
- Bieganie - jogging z właścicielem, biegi obok roweru (dla dorosłych psów)
- Swobodne bieganie w bezpiecznym, ogrodzonym terenie gdzie pies może być spuszczony ze smyczy i biegać do woli
- Zabawy w parku z innymi psami - socialization i wyładowanie energii
- Aportowanie - piłka, frisbee, dummy, kije (setery uwielbiają aportować!)
- Pływanie - doskonałe ćwiczenie angażujące całe ciało bez obciążania stawów
- Wspinaczki po nierównym terenie - lasy, wzgórza, góry, plaże
Seter irlandzki świetnie czuje się w towarzystwie innych psów, więc wspólne zabawy z innymi czworonogami są dla niego bardzo korzystne - nie tylko fizycznie, ale także społecznie. Uwielbia gonić, zapaśniczyć się i bawić z psimi przyjaciółmi. Wizyty w psim parku czy organizowanie playdates z innymi psami to świetny sposób na wyładowanie energii i rozwijanie umiejętności społecznych.
Warto także zapewnić psu różnorodne formy aktywności, aby zaspokoić jego potrzebę ruchu i stymulacji umysłowej:
- Pływanie - setery irlandzkie często uwielbiają wodę i są naturalnymi pływakami
- Frisbee - znakomita zabawa angażująca zarówno ciało, jak i umysł
- Agility - tor przeszkód idealny dla atletycznych seterów
- Flyball - sportowa konkurencja dla szybkich i energicznych psów
- Canicross - bieganie z psem w szelkach
- Bikejoring - pies ciągnie rower (dla dorosłych, silnych psów)
- Wędrówki górskie - setery uwielbiają długie, wielogodzinne wyprawy
- Treningi myśliwskie - dummy work, tropienie, stójka (nawet jeśli nie polujemy, możemy trenować naturalne instynkty)
Z powodu swojego silnego instynktu łowieckiego, seter irlandzki może uciekać za zwierzyną (ptaki, wiewiórki, króliki), dlatego ważne jest, aby:
- Miał odpowiednio zabezpieczony teren (ogrodzony ogród minimum 150-180 cm wysokości)
- Był trenowany w zakresie przywołania i odwołania
- Podczas spacerów w terenie otwartym był na długiej smyczy treningowej (10-15 m) do czasu opanowania doskonałego odwoływania
- Właściciel był świadomy, że instynkt może przejąć kontrolę i pies może pogoń za czymś interesującym
Jednak sama aktywność fizyczna to nie wszystko - stymulacja umysłowa jest równie ważna. Setery irlandzkie są inteligentne i potrzebują zadań do wykonania, problemów do rozwiązania i nowych rzeczy do nauki. Bez odpowiednich wyzwań umysłowych mogą szybko popaść w nudę. Dlatego warto włączyć do codziennej rutyny:
- Trening posłuszeństwa - krótkie, regularne sesje (10-15 minut, 2-3 razy dziennie)
- Nauka nowych trików - setery uwielbiają uczyć się i pokazywać swoje umiejętności
- Zabawy węszeniowe - ukrywanie smakołyków lub zabawek, które pies musi odnaleźć
- Puzzle dla psów - zabawki interaktywne, które wymagają rozwiązania problemu aby dostać nagrodę
- Trening nosework - wykorzystanie naturalnych zdolności węchowych
- Variability in routines - zmienianie tras spacerów, nowe środowiska, nowe zapachy
Regularne ćwiczenia są niezwykle ważne, aby zapobiec nudzie i frustracji, która może prowadzić do destrukcyjnego zachowania. Znudzony seter irlandzki to nieszczęśliwy seter, który będzie szukał własnych rozrywek:
- Nadmiernie szczekać lub wyć (szczególnie gdy jest sam)
- Żuć meble, buty, poduszki, dywany
- Kopać doły w ogrodzie
- Próbować uciekać z podwórka (skakanie przez płoty, kopanie pod ogrodzeniem)
- Przejawiać lęk separacyjny
- Stawać się nadpobudliwy, nerwowy lub trudny w zarządzaniu
- Rozwijać obsesyjne zachowania (gonić własny ogon, liżą łapy)
Zmęczony seter irlandzki to szczęśliwy, spokojny i grzeczny pies w domu - to jest złota zasada dla tej rasy. Po odpowiedniej ilości ćwiczeń i stymulacji, seter chętnie odpoczywa w domu, jest spokojny i przyjemny w towarzystwie.
Ważne uwagi dotyczące ćwiczeń:
- Szczenięta i młode psy (do 12-18 miesięcy) nie powinny być poddawane zbyt intensywnemu wysiłkowi - ich stawy, kości i płyty wzrostowe jeszcze się rozwijają. Lepiej krótsze, częstsze sesje (5-10 minut kilka razy dziennie) niż długie, wyczerpujące marsze. Unikać skoków, intensywnego biegania po twardej powierzchni czy biegu obok roweru do czasu pełnej dojrzałości szkieletowej
- W upalne dni (powyżej 25-28°C) należy unikać intensywnego wysiłku w największym upale - lepiej spacerować wczesnym rankiem (5-7) i późnym wieczorem (20-22). Setery irlandzkie mają długą, ciemną sierść, która absorbuje ciepło, więc są podatne na przegrzanie
- Zimą setery zazwyczaj dobrze znoszą chłód dzięki długiej sierści, ale w bardzo mroźne dni (poniżej -15°C) długie spacery mogą wymagać dodatkowej ochrony
- Po posiłku należy odczekać co najmniej 60-90 minut przed intensywnym wysiłkiem, aby zmniejszyć ryzyko wzdęcia żołądka
- Dostęp do wody - zawsze zapewnić świeżą wodę po ćwiczeniach, szczególnie w ciepłe dni
Seter irlandzki najlepiej czuje się w domach z dużym, ogrodzonym ogrodem, gdzie może swobodnie biegać, eksplorować i bawić się przez większość dnia. Życie w małym mieszkaniu bez dostępu do regularnych, długich spacerów i otwartych przestrzeni będzie dla niego niewystarczające i może prowadzić do poważnych problemów behawioralnych.
Prawidłowe zaspokojenie potrzeb ruchowych i umysłowych setera irlandzkiego nie tylko poprawia jego kondycję fizyczną i zdrowie, ale również wzmacnia więź z właścicielem i sprawia, że pies jest szczęśliwy, zrównoważony, posłuszny i przyjemny w codziennym życiu. Dla odpowiedniego właściciela - aktywnego, energicznego i gotowego poświęcić kilka godzin dziennie na aktywności z psem - seter irlandzki będzie wspaniałym, lojalnym towarzyszem w każdej przygodzie.
Szkolenie setera irlandzkiego może być zarówno ogromną przyjemnością, jak i pewnym wyzwaniem, w zależności od podejścia właściciela, konsekwencji i zrozumienia charakteru rasy. Rasa ta jest inteligentna, chętna do nauki i uwielbia współpracować z człowiekiem, co czyni ją potencjalnie łatwą do wyszkolenia. Jednak ze względu na swoją wrażliwość emocjonalną, niezależność myślenia (typową dla psów myśliwskich) i czasami upartość, nie reagują dobrze na surowe metody szkoleniowe.
Dlatego absolutnie kluczowe jest, aby podejść do treningu z cierpliwością, zrozumieniem, konsekwencją i pozytywnym nastawieniem. Karcenie, krzyk, twarda ręka czy przymus mogą złamać ducha setera irlandzkiego, zniszczyć jego naturalną radość życia i chęć współpracy oraz sprawić, że stanie się niepewny, przestraszony lub wręcz unikający kontaktu.
Rozpoczęcie treningu od wczesnego szczenięcego wieku jest absolutnie kluczowe dla sukcesu. Im wcześniej rozpoczniemy szkolenie i socjalizację, tym lepsze rezultaty osiągniemy. Szczenięta setera irlandzkiego powinny być:
- Socjalizowane od 8-16 tygodnia życia - wystawiane na różnorodne bodźce, ludzi (różnego wieku, wyglądu), zwierzęta (psy, koty, inne), środowiska (miasto, wieś, las, plaża), dźwięki (samochody, dzieci, petardy), powierzchnie (trawa, beton, piasek, woda)
- Uczone podstawowych komend - siad, waruj, do mnie, zostań, nie, zostaw to, do nogi
- Przyzwyczajane do smyczy, obroży, szelek, kagańca
- Trenowane w zakresie czystości - systematyczne wychodzenie na dwór, nagradzanie za załatwianie się w odpowiednim miejscu
- Uczone odpowiednich granic - czego wolno (zabawki, łóżko), a czego nie (meble, buty, jedzenie ze stołu)
- Przyzwyczajane do pielęgnacji - szczotkowanie, dotykanie łap, uszu, pyska, kąpiel
Metody treningowe powinny być oparte wyłącznie na pozytywnym wzmocnieniu, czyli nagradzaniu pożądanych zachowań, a nie karaniu niepożądanych. Setery irlandzkie są wrażliwe i dobrze reagują na:
- Smakołyki - jako natychmiastowa nagroda za wykonanie komendy (małe, miękkie smakołyki najlepsze)
- Pochwały słowne - entuzjastyczny, wesoły, wysoki ton głosu (Brawo! Dobry pies! Super!)
- Zabawę - ulubiona zabawka lub krótka gra jako nagroda (dla wielu seterów zabawa jest równie motywująca jak jedzenie)
- Głaskanie i czułość - fizyczny kontakt jako wyraz aprobaty
Należy absolutnie unikać surowych kar, krzyku, szarpania smyczy czy jakiejkolwiek fizycznej przemocy, ponieważ mogą one zniszczyć zaufanie psa, spowodować lęk i sprawić, że pies stanie się niepewny, przestraszony lub wręcz agresywny obronnie. Setery irlandzkie chcą współpracować i zadowalać swoich właścicieli - nie potrzebują twardej ręki, ale raczej jasności, konsekwencji i cierpliwości.
Warto zacząć od wczesnego wieku, aby uczyć psa podstawowych komend oraz umiejętności społecznych. Szczenię w wieku 8-12 tygodni jest jak gąbka - chłonie wiedzę, zapachy, doświadczenia. To krytyczne okno socjalizacji, które nigdy się nie powtórzy. Pies, który był właściwie socjalizowany jako szczenię, będzie pewnym siebie, zrównoważonym dorosłym psem.
Regularne sesje treningowe, które są krótkie (10-15 minut), ale intensywne i angażujące, będą bardziej efektywne niż długie, monotonne ćwiczenia. Setery irlandzkie szybko się nudzą, jeśli trening jest powtarzalny i nudny - ich inteligencja wymaga wyzwań i różnorodności. Dlatego warto:
- Urozmaicać trening - zmieniać lokalizacje (dom, ogród, park, las), komendy, nagrody
- Kończyć na sukcesie - zawsze kończyć sesję na pozytywnej nucie, gdy pies wykonał coś dobrze
- Zachować entuzjazm - pies reaguje na naszą energię i nastrój; jeśli jesteśmy znudzeni, pies też będzie
- Trenować codziennie - krótkie, regularne sesje (2-3 razy dziennie po 10-15 minut) są lepsze niż sporadyczne długie
- Wprowadzać element zabawy - dla setera trening powinien być frajdą, nie pracą
Seter irlandzki uwielbia spędzać czas z ludźmi, co czyni sesje treningowe okazją do wspólnej zabawy i zacieśniania więzi. Rasa ta jest również skłonna do zabawy i ma poczucie humoru, więc wprowadzenie elementów gier do treningu może przynieść świetne rezultaty.
Należy pamiętać, że setery irlandzkie mogą być nieco uparte i niezależne - to nie jest rasa typu working obedience (jak border collie czy owczarek niemiecki), która żyje, aby wykonywać komendy. Setery były hodowane do samodzielnej pracy w terenie, podejmowania decyzji, eksplorowania. Czasami mogą kwestionować komendy lub wydawać się roztargnione. To nie jest nieposłuszeństwo - to po prostu ich natura. Dlatego warto stosować pozytywne wzmocnienia i motywację, aby zachęcić psa do współpracy.
Kluczowe komendy, które każdy seter irlandzki powinien znać doskonale:
- Do mnie (przywołanie) - absolutnie kluczowa komenda dla psa z silnym instynktem łowieckim. Może uratować życie psa
- Waruj / Zostań - samokontrola, czekanie
- Siad - podstawowa komenda kontroli
- Zostaw to - porzucenie przedmiotu lub zaprzestanie interakcji (ważne, gdy pies znajdzie coś niebezpiecznego)
- Nie - przerwanie niepożądanego zachowania
- Do nogi - chodzenie przy nodze bez ciągnięcia
- Waruj przy krawężniku - bezpieczeństwo w mieście
Trening specjalistyczny dla seterów irlandzkich może obejmować:
- Trening myśliwski - stójka na ptactwo, aportowanie, praca w różnym terenie (nawet jeśli nie polujemy, możemy trenować naturalne instynkty dla zabawy i stymulacji)
- Dummy work - praca z atrapami zwierzyny
- Agility - tor przeszkód, zwinność, szybkość
- Rallye obedience - połączenie posłuszeństwa i zabawy
- Nosework - trening węchowy, wyszukiwanie zapachów
- Flyball - sportowa konkurencja dla szybkich psów
- Trening do therapy dog - dla łagodnych, cierpliwych seterów
Dla właścicieli, którzy nie mają doświadczenia w treningu psów czy po prostu chcą profesjonalnego wsparcia, warto rozważyć zapisanie się na kurs posłuszeństwa (puppy class, podstawowe posłuszeństwo) lub pracę z trenerem behawiorystą. Profesjonalny trener może pomóc w:
- Ocenie temperamentu szczenięcia/psa
- Dostosowaniu metod treningowych do indywidualnego charakteru
- Rozwiązaniu problemów behawioralnych (nadmierne szczekanie, lęk separacyjny, agresja)
- Przygotowaniu do specjalistycznych zadań
Należy pamiętać, że szkolenie powinno być kontynuowane przez całe życie psa, aby utrzymać jego umiejętności i posłuszeństwo na wysokim poziomie. Nawet dobrze wyszkolony dorosły seter potrzebuje regularnych sesji przypominających i nowych wyzwań, aby pozostać zaangażowany i posłuszny.
Prawidłowy trening setera irlandzkiego to inwestycja w długoletni, harmonijny związek z psem. Dobrze wyszkolony seter irlandzki to posłuszny, zrównoważony, szczęśliwy i niezawodny towarzysz, który przynosi ogromną satysfakcję i radość ze wspólnie spędzonego czasu, zarówno podczas pracy, treningów, sportów, jak i w życiu rodzinnym.
Dieta setera irlandzkiego powinna być zbilansowana, wysokiej jakości i dostosowana do jego wieku, masy ciała, poziomu aktywności i stanu zdrowia. Ze względu na bardzo wysoką aktywność fizyczną, ta rasa psów ma tendencję do szybkiego metabolizmu, co oznacza, że potrzebuje odpowiedniej ilości pożywienia bogatego w składniki odżywcze, aby utrzymać energię, muskulaturę i zdrowie.
Podstawa diety powinna opierać się na wysokiej jakości białku zwierzęcym, które jest kluczowe dla budowy i regeneracji mięśni, szczególnie u psów bardzo aktywnych czy pracujących. Idealne źródła białka to:
- Mięso - drób (kurczak, indyk), wołowina, jagnięcina, dziczyzna, ryby
- Ryby - łosoś, makrela, śledź (bogate w kwasy tłuszczowe omega-3 i białko)
- Jaja - doskonałe źródło kompletnego białka
Zawartość białka w karmie powinna wynosić co najmniej 24-28% dla dorosłych psów aktywnych, a 28-32% dla szczeniąt, młodych psów w wzroście, psów pracujących intensywnie lub suk ciężarnych/karmiących.
Zdrowe tłuszcze są równie ważne - dostarczają skoncentrowanej energii (9 kcal/g vs. 4 kcal/g dla białka/węglowodanów) i wspomagają wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K). Zawartość tłuszczu powinna wynosić 15-20% dla aktywnych dorosłych psów. Szczególnie wartościowe są:
- Kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 - wspierają zdrowie skóry, sierści (ważne dla długowłosych seterów!), mózgu, oczu i stawów
- Olej z łososia - naturalny suplement omega-3
- Olej z kryla - wysoka biodostępność omega-3
Węglowodany powinny pochodzić z wysokiej jakości, łatwo strawnych źródeł:
- Słodkie ziemniaki - wolno uwalniająca się energia, bogate w błonnik i beta-karoten
- Ryż brązowy - łatwo strawny, źródło energii
- Owies - bogaty w błonnik rozpuszczalny
- Warzywa - marchew, brokuły, szpinak, dynia (źródło witamin, minerałów i błonnika)
Należy unikać karm z nadmierną ilością tanich wypełniaczy - kukurydza, pszenica, soja - które mogą powodować alergie, problemy trawienne i nie dostarczają wysokiej wartości odżywczej. Setery irlandzkie mogą wykazywać wrażliwość na pszenicę, o czym wspomina się w literaturze dotyczącej rasy.
Warto wybierać karmy przeznaczone dla psów aktywnych lub sportowych (Active, Sport, Performance), które zawierają odpowiednie proporcje składników odżywczych dostosowane do ich intensywnych potrzeb energetycznych. Dobrze jest również włączyć do diety naturalne suplementy:
- Glukozamina i chondroityna - wspierają zdrowie stawów (ważne dla psów bardzo aktywnych i podatnych na dysplazję)
- Olej z łososia - omega-3 dla skóry, sierści (lśniący, kasztanowo-rudy kolor!), stawów i układu odpornościowego
- Probiotyki - wspierają zdrowie układu pokarmowego i wzmacniają odporność
- Antyoksydanty - witaminy C i E dla wsparcia układu odpornościowego
Ilość karmy zależy od wielu czynników: wieku, wagi, poziomu aktywności, metabolizmu, typu karmy (sucha vs. mokra) i indywidualnych potrzeb. Ogólne wytyczne dla dorosłego setera irlandzkiego (25-32 kg) o bardzo wysokiej aktywności:
- Karma sucha: około 350-500 g dziennie (podzielone na 2 posiłki)
- Karma mokra: około 900-1400 g dziennie (podzielone na 2 posiłki)
Zawsze należy sprawdzić zalecenia producenta na opakowaniu karmy i dostosować ilość do indywidualnych potrzeb psa. Jeśli pies przybiera na wadze, należy zmniejszyć porcje; jeśli chudnie - zwiększyć. Idealna kondycja: żebra powinny być wyczuwalne pod cienką warstwą tłuszczu, ale nie widoczne.
Regularne posiłki o stałych porach (najlepiej 2 posiłki dziennie dla dorosłych psów - rano i wieczorem) pomagają utrzymać zdrowy metabolizm, stabilny poziom energii i znacząco zmniejszają ryzyko wzdęcia, które jest poważnym zagrożeniem dla seterów irlandzkich. Jeden duży posiłek dziennie zwiększa ryzyko wzdęcia.
Szczenięta powinny być karmione częściej, ponieważ mają mniejsze żołądki i szybszy metabolizm:
- 8-12 tygodni: 4 posiłki dziennie
- 3-6 miesięcy: 3 posiłki dziennie
- 6-12 miesięcy: 2-3 posiłki dziennie
- 12 miesięcy+: 2 posiłki dziennie
Szczenięta potrzebują karmy specjalnie dla szczeniąt dużych ras (Large Breed Puppy), która ma odpowiednio zbilansowany stosunek wapnia do fosforu, aby wspierać prawidłowy rozwój kości i stawów oraz zapobiegać zbyt szybkiemu wzrostowi, co może prowadzić do problemów ortopedycznych.
Ważne zasady żywienia:
- Unikać karmienia przed intensywnym wysiłkiem - odczekać co najmniej 60-90 minut po posiłku przed intensywną aktywnością, aby zmniejszyć ryzyko wzdęcia żołądka
- Nie podawać jednego dużego posiłku - lepiej podzielić dzienny posiłek na 2 (lub 3) mniejsze porcje
- Unikać intensywnego picia zaraz po posiłku - może zwiększać ryzyko wzdęcia
- Używać wolno jedzących misek - jeśli pies je bardzo szybko, co może zwiększać ryzyko wzdęcia
- Unikać resztek ze stołu - mogą być niezdrowe, zawierać nadmiar tłuszczu, przyprawy lub składniki toksyczne dla psów
- Monitorować masę ciała - regularnie ważyć psa (co miesiąc) i obserwować kondycję
- Świeża woda zawsze dostępna - szczególnie po intensywnym wysiłku, pływaniu czy w upalne dni
Produkty TOKSYCZNE dla psów (NIGDY nie podawać):
- Czekolada (teobromina jest toksyczna)
- Cebula, czosnek, pory (powodują anemię)
- Winogrona, rodzynki (mogą powodować ostrą niewydolność nerek)
- Ksylitol - sztuczny słodzik (gwałtowny spadek poziomu cukru, niewydolność wątroby)
- Awokado (persyna jest toksyczna)
- Alkohol
- Kofeinę
- Surowe ciasto drożdżowe (fermentacja w żołądku)
- Pestki/trzony owoców (zawierają cyjanek)
- Macadamia (toksyczne orzechy)
W przypadku alergii pokarmowych (świąd, problemy skórne, czerwone uszy, infekcje uszu, problemy trawienne, biegunka), może być konieczna dieta eliminacyjna pod nadzorem weterynarza, aby zidentyfikować alergeny. Najczęstsze alergeny to: kurczak, wołowina, pszenica (setery irlandzkie!), kukurydza, soja, nabiał. Przejście na karmę hipoalergiczną (hydrolizowane białko lub novel protein - ryby, jagnięcina, dziczyzna) zazwyczaj rozwiązuje problem.
Starsze psy (powyżej 7-8 lat) mogą potrzebować dostosowanej diety:
- Mniej kaloryczna (jeśli aktywność maleje i metabolizm spowalnia)
- Więcej błonnika (wspomaga trawienie)
- Dodatek suplementów dla stawów (glukozamina, chondroityna, MSM)
- Wsparcie funkcji poznawczych (omega-3, antyoksydanty, witaminy E i C)
- Łatwiejsza do strawienia (mniejsze cząstki, miękka konsystencja)
Dieta BARF (Biologically Appropriate Raw Food) czy gotowanie domowej karmy to alternatywy dla karm komercyjnych. Jeśli właściciel decyduje się na tę opcję, konieczna jest konsultacja z weterynarzem lub dietetykiem weterynaryjnym, aby zapewnić, że dieta jest kompletna i zrównoważona pod względem białka, tłuszczów, węglowodanów, witamin i minerałów.
W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących diety, nagłych zmian masy ciała, problemów trawiennych, alergii czy podejrzenia wrażliwości pokarmowej, warto skonsultować się z weterynarzem, który pomoże dobrać optymalny plan żywieniowy dla setera irlandzkiego, uwzględniający jego wiek, stan zdrowia, poziom aktywności i indywidualne potrzeby.
Prawidłowe żywienie to fundament zdrowia, energii, pięknej sierści i długowieczności setera irlandzkiego - pies dobrze odżywiony ma lśniącą, kasztanowo-rudą sierść, mocne mięśnie, zdrowe stawy i nieograniczoną energię do pracy, zabawy i wspólnych przygód z rodziną.
Cechy charakterystyczne
Zalety
- Spektakularny wygląd i piękne kasztanowo-rude umaszczenie
- Niezwykle przyjacielski i łagodny charakter
- Doskonały towarzysz dla aktywnych rodzin
- Świetnie dogaduje się z dziećmi i innymi psami
- Inteligentny i chętny do nauki
- Pełen energii i entuzjazmu do życia
- Lojalny i oddany swojej rodzinie
- Naturalny instynkt myśliwski (dla myśliwych)
- Długa żywotność 12-14 lat
Wady
- Wymaga bardzo dużo ruchu i intensywnej aktywności (minimum 2 godziny dziennie)
- Nie znosi długiej samotności (podatny na lęk separacyjny)
- Może być destrukcyjny gdy się nudzi
- Wymaga regularnej i czasochłonnej pielęgnacji długiej sierści
- Silny instynkt łowiecki (może gonić małe zwierzęta)
- Może być uparty podczas treningu
- Żywiołowość może być zbyt intensywna dla bardzo małych dzieci
- Nie nadaje się do życia w małym mieszkaniu
- Może nadmiernie szczekać gdy jest znudzony
- Wrażliwość na pszenicę (alergie pokarmowe)
Oceny behawioralne
Historia rasy
Historia setera irlandzkiego sięga XVIII wieku, kiedy to rasa ta została wyhodowana w Irlandii jako specjalistyczny pies myśliwski do pracy z ptactwem. Został stworzony z myślą o polowaniach na terenie zróżnicowanym - od torfowisk, przez łąki, po lasy - gdzie jego zadaniem było tropienie, wskazywanie (stójka) i płoszenie ptactwa dla myśliwego z bronią palną lub jastrzębiem.
Przodkowie setera irlandzkiego to różne typy psów myśliwskich używanych w Irlandii przez wieki. Rasa powstała z połączenia linii krwi:
- Irlandzkich seterów czerwono-białych (Irish Red and White Setter) - starszy typ setera irlandzkiego
- Nieznanego psa o jednolitym, intensywnie rudym umaszczeniu - który wprowadził charakterystyczny kasztanowo-rudy kolor
- Możliwe także domieszki krwi: spaniela, pointera, gordonów settera
Pierwsze setery irlandzkie były znane jako Red Spaniels czy Irish Setters, a ich wyjątkowe, intensywnie kasztanowo-rude umaszczenie (mahogany red) szybko przyciągnęło uwagę myśliwych i hodowców. W XVIII wieku rasa była już wyraźnie rozpoznawalnym typem, choć jeszcze nie była standaryzowana.
W 1882 roku powstał Irish Red Setter Club (Klub Setera Irlandzkiego), który rozpoczął systematyczne prace nad ustaleniem standardów rasy oraz organizowaniem wystaw i prób pracy (field trials). Był to kamień milowy w historii rasy - od tego momentu hodowla stała się celowa i ukierunkowana na utrwalenie pożądanych cech.
W 1886 roku klub opublikował pierwszy oficjalny standard rasy, który określał cechy wyglądu fizycznego oraz zdolności użytkowe setera irlandzkiego. Standard ten stanowił fundament pod dzisiejszą czystą hodowlę i zapewnił, że rasa zachowa swoje charakterystyczne cechy: atletyczną sylwetkę, spektakularny kolor, przyjazny temperament i doskonałe zdolności myśliwskie.
Od tego czasu klub organizował field trials (próby pracy) i wystawy, aby ustawiać standard dla rasy i promować najlepsze osobniki do hodowli. W 1998 roku klub opublikował dokument working style for the breed (styl pracy rasy), który szczegółowo opisywał, jak seter irlandzki powinien pracować w terenie. Standard i styl pracy razem opisują fizyczną formę i zdolności robocze rasy.
Dzięki tym działaniom seter irlandzki ewoluował na przestrzeni lat w wytrzymałego, zdrowego, inteligentnego psa, obdarzonego doskonałymi zdolnościami roboczymi i ogromną wytrzymałością. Standard FCI podkreśla: The Irish Red Setter has evolved down the years into a hardy, healthy, intelligent dog, possessed of excellent working ability and great stamina.
W XIX i początkach XX wieku rasa zyskała ogromną popularność nie tylko w Irlandii, ale także w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i innych krajach. Setery irlandzkie były cenione szczególnie przez myśliwych polujących na ptactwo - bekasy, kuropatwy, bażanty - gdzie ich spektakularna stójka (pointer stance) i naturalna pasja do pracy robiły ogromne wrażenie.
Jednak wraz z rosnącą popularnością zaczął się podział w hodowli:
- Linia robocza (field/working line) - hodowana głównie pod kątem zdolności myśliwskich, wytrzymałości, instynktu, inteligencji. Psy często lżejsze, bardziej atletyczne, o silniejszym instynkcie
- Linia wystawowa (show/bench line) - hodowana głównie pod kątem wyglądu, spektakularnej sierści, eleganckiej sylwetki zgodnej ze standardem. Psy często cięższe, z dłuższą sierścią, bardziej efektowne wizualnie
Choć obie linie pochodzą z tej samej rasy, różnią się nieco temperamentem i wyglądem. Linia robocza jest zazwyczaj bardziej energiczna, intensywna w pracy, z silniejszym instynktem łowieckim. Linia wystawowa może być nieco spokojniejsza (choć nadal bardzo energiczna!), bardziej efektowna wizualnie.
W latach 60. i 70. XX wieku rasa zyskała jeszcze większą popularność dzięki filmom:
- Big Red (1962) - film Disneya o przyjaźni między chłopcem a seterem irlandzkim. Ten film uczynił rasę niesamowicie popularną w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie. Wiele rodzin pragnęło mieć pięknego, rudego psa jak w filmie
- Sequel: Big Red (1973, 1985) - kolejne filmy kontynuujące historię
Ta nagła popularność miała jednak negatywne konsekwencje - wiele szczeniąt było hodowanych przez nieodpowiedzialnych hodowców (puppy mills), którzy skupiali się na ilości, a nie jakości, co prowadziło do problemów zdrowotnych, temperamentu i odejścia od standardu rasy. Na szczęście odpowiedzialni hodowcy kontynuowali właściwą hodowlę, zachowując najlepsze cechy rasy.
Współcześnie seter irlandzki pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych ras psów myśliwskich na świecie, cenioną nie tylko za swoje spektakularne umaszczenie i elegancki wygląd, ale także za:
- Doskonałe zdolności myśliwskie - nadal wykorzystywane na polowaniach w wielu krajach
- Udział w field trials i working tests - zawody dla psów myśliwskich, gdzie setery regularnie udowadniają swoje umiejętności
- Psy towarzyszące dla aktywnych rodzin - coraz więcej seterów żyje jako ukochani członkowie rodzin
- Psy sportowe - agility, rallye obedience, flyball, canicross
- Therapy dogs - niektóre setery pracują jako psy terapeutyczne w szpitalach, szkołach, domach opieki
Rasa zachowała swoje pierwotne cechy robocze - inteligencję, instynkt łowiecki, wytrzymałość, pasję do pracy - i jest nadal głównie hodowana z myślą o zachowaniu tych zdolności, choć coraz więcej seterów irlandzkich żyje jako psy rodzinne.
W Polsce seter irlandzki jest stosunkowo popularną rasą, cenioną zarówno przez myśliwych, jak i rodziny poszukujące pięknego, aktywnego towarzysza. Rasa ma swoje grono oddanych fanów, którzy doceniają jej spektakularny wygląd, przyjazny charakter i nieograniczony entuzjazm do życia.
Seter irlandzki pozostaje jedną z najpiękniejszych i najbardziej rozpoznawalnych ras psów na świecie - jego kasztanowo-rudy kolor, rozwiana sierść i elegancka sylwetka sprawiają, że wszędzie przyciąga wzrok i wywołuje zachwyt. Dla odpowiedniego właściciela - aktywnego, cierpliwego, kochającego długie spacery i gotowego poświęcić czas na pielęgnację - seter irlandzki staje się wspaniałym, lojalnym partnerem na długie, wspaniałe lata pełne przygód i radości.



