Hovawart
Grupa FCI
2• FCI 190
Rozmiar
Duże
Kraj Pochodzenia
DE
Wysokość
58-70 cm
Waga
30-45 kg
Długość Życia
12-14 lat
Temperament
Przegląd
Hovawart to wyjątkowa rasa psów pochodząca z Niemiec, mająca długą i fascynującą historię sięgającą średniowiecza. Jej nazwa wywodzi się ze średnio-wysoko-niemieckiego języka: słowo Hova oznaczało podwórze, gospodarstwo lub posiadłość, natomiast wart to strażnik, opiekun. Hovawarty były pierwotnie wykorzystywane jako psy stróżujące, a ich głównym zadaniem była ochrona mienia, rodziny i zwierząt gospodarskich przed dzikimi zwierzętami i intruzami.
Rasa ta niemal wyginęła podczas industrializacji, jednak została odtworzona w latach 20. XX wieku dzięki pasji i determinacji niemieckich hodowców. W procesie rekonstrukcji wykorzystano lokalne psy wiejskie przypominające typem dawne Hovawarty oraz dokonano krzyżówek z owczarkami niemieckimi, nowofundlandami i leonbergerami. Efektem tej pracy jest dzisiejszy Hovawart – pies pełen elegancji, siły i niezwykłych umiejętności.
Hovawart to pies średniej wielkości, o mocnej budowie i długiej, pięknej sierści. Różnice między płciami są wyraźnie zauważalne, zwłaszcza w budowie ciała i kształcie głowy – samce są masywniejsze i bardziej muskularne. Ich harmonijna sylwetka wyróżnia się mocnymi kośćmi, szeroką klatką piersiową oraz proporcjonalnym korpusem, który jest nieznacznie dłuższy niż wysokość w kłębie. Sierść gęsta i długa występuje w trzech podstawowych umaszczeniach: czarnym, czarnym podpalanym oraz blond. To właśnie ta różnorodność kolorystyczna oraz szlachetny wygląd sprawiają, że Hovawarty są niezwykle atrakcyjne wizualnie.
Jednak to nie tylko wygląd czyni Hovawarty wyjątkowymi. Te psy są znane ze swojego łagodnego, zrównoważonego temperamentu oraz głębokiego przywiązania do rodziny. Są przyjazne, lojalne i pełne entuzjazmu, co czyni je doskonałymi towarzyszami dla rodzin z dziećmi. Ich inteligencja, samoświadomość i chęć do współpracy z właścicielem sprawiają, że szkolenie tych psów jest prawdziwą przyjemnością. Hovawarty mają naturalny instynkt obrony i ochronny, dzięki czemu sprawdzają się jako czujne stróże domu.
Aby jednak w pełni docenić te psy, warto zwrócić uwagę na ich potrzeby. Hovawarty wymagają dużej ilości aktywności fizycznej oraz stymulacji umysłowej, co czyni je świetnymi towarzyszami dla osób prowadzących aktywny tryb życia. Ich historia pełna jest heroicznych czynów – legendy mówią o Hovawartach, które ratowały ludzi podczas ataków na zamki i bronily swoich właścicieli z odwagą godną rycerza. To wszechstronne psy, które sprawdzają się w pracy ratunkowej, terapeutycznej, a także w sportach kynologicznych.
Każdy, kto zdecyduje się na posiadanie Hovawarta, odkryje psa pełnego życia, energii i głębokiego oddania, gotowego by stać się nieodłącznym członkiem rodziny. W dalszych częściach przewodnika dowiesz się więcej o zdrowiu, pielęgnacji, potrzebach treningowych i bogatej historii tej niezwykłej rasy. Pozwól Hovawartowi stać się częścią Twojego życia i odkryj, jakie wspaniałe przygody mogą czekać na was razem!
Hovawart to pies średniej wielkości o mocnej, długowłosej sylwetce. Jego wysokość w kłębie wynosi od 63 do 70 cm w przypadku samców oraz od 58 do 65 cm u suk. Waga zazwyczaj mieści się w przedziale od 30 do 45 kg, przy czym samce są cięższe i bardziej masywne. Hovawarty charakteryzują się harmonijną budową, z mocnym, prostym grzbietem, szeroką, głęboką klatką piersiową i dobrze umięśnionymi kończynami, które zapewniają im siłę i wytrzymałość.
Głowa Hovawarta jest mocna i szlachetna, z szerokim, lekko wypukłym czołem oraz dobrze zaznaczonym stopem. Pysk jest silny, o średniej długości, z czarnym nosem i dobrze rozwiniętymi nozdrzami. Oczy są owalne, w kolorze ciemno- lub średnio brązowym, co nadaje psowi wyrazu inteligencji i czujności. Uszy są trójkątne, średniej wielkości, wiszące i dobrze przylegające do głowy, dzięki czemu głowa wydaje się szersza i bardziej potężna.
Sierść i umaszczenie: Hovawart ma długą, gęstą sierść o lekko pofalowanej strukturze, która przylega do ciała. Podszerstek jest niewielki, co sprawia, że sierść nie jest nadmiernie kłaczkowata. Sierść jest dłuższa na klatce piersiowej, brzuchu, tylnych kończynach oraz ogonie, tworząc charakterystyczne ufryzowanie. Hovawarty występują w trzech podstawowych umaszczeniach:
- Czarny – jednolity, głęboki czarny kolor bez odcieni
- Czarny podpalany – czarne umaszczenie z jasno-blond podpalaniem nad oczami, na pysku, klatce piersiowej, łapach i pod ogonem
- Blond – jednolity jasny, złocisty odcień blond, bez białych znaczeń
Ogon i kończyny: Ogon jest dobrze owłosiony, długi, sięgający poniżej stawu skokowego, noszony wysoko lub zwisający w zależności od nastroju psa. Kończyny są mocne, proste i równoległe, z zwartymi, okrągłymi łapami wyposażonymi w mocne pazury i dobrze wysklepione palce, co zapewnia doskonałą stabilność i zwrotność w terenie.
Hovawart to pies o łagodnym, zrównoważonym i pewnym siebie temperamencie. Charakteryzuje się średnim temperamentem – nie jest ani nadmiernie pobudliwy, ani leniwy, co czyni go doskonałym psem rodzinnym i pracującym. Hovawarty są niezwykle przywiązane do swoich właścicieli i członków rodziny, wykazując głęboką lojalność i oddanie. Uwielbiają spędzać czas w towarzystwie swoich bliskich i aktywnie uczestniczyć w codziennym życiu rodziny.
Rasa ta jest z natury przyjazna i opiekuńcza, jednak może wykazywać pewną rezerwę wobec obcych, co jest naturalnym przejawem ich instynktu stróżującego. Hovawarty nie są agresywne bez powodu, ale w przypadku realnego zagrożenia stanowią niezawodną ochronę dla domu i rodziny. Ich czujność i instynkt ochronny sprawiają, że są doskonałymi psami stróżującymi.
Inteligencja i zdolności do nauki to jedne z największych atutów tej rasy. Hovawarty są bardzo mądre, szybko uczą się nowych poleceń i chętnie współpracują z właścicielem. Dzięki tym cechom mogą być wykorzystywane w różnych rolach – od psów towarzyszących, przez psy ratunkowe, terapeutyczne, aż po psy służbowe. Ich wszechstronność i elastyczność sprawiają, że sprawdzają się w wielu dziedzinach kynologii.
Hovawarty są również bardzo towarzyskie i dobrze dogadują się z dziećmi oraz innymi zwierzętami domowymi, o ile zostały odpowiednio socjalizowane w młodym wieku. Są cierpliwe i łagodne w kontaktach z najmłodszymi członkami rodziny, co czyni je idealnymi psami dla rodzin z dziećmi. Potrafią być również bardzo aktywne i energiczne, dlatego wymagają regularnej dawki ruchu i stymulacji umysłowej, aby uniknąć problemów behawioralnych, takich jak nadpobudliwość, nuda czy destrukcyjne zachowania.
Ich wysoka odporność na stres oraz zrównoważony charakter sprawiają, że Hovawarty doskonale radzą sobie w różnych sytuacjach i środowiskach. Są to psy pewne siebie, które nie panikują łatwo i zachowują spokój nawet w trudnych warunkach. Dzięki tym cechom coraz częściej wykorzystuje się je jako psy terapeutyczne oraz wspomagające osoby niepełnosprawne.
Hovawart to rasa psów cieszących się dobrą kondycją zdrowotną, a średnia długość życia wynosi od 12 do 14 lat, co jest bardzo dobrym wynikiem jak na psa średniej wielkości. Dzięki starannemu doborowi hodowlanych osobników oraz systematycznej selekcji już od lat 60. XX wieku, udało się znacząco ograniczyć występowanie niektórych chorób genetycznych, zwłaszcza dysplazji stawów biodrowych, która została niemal całkowicie wyeliminowana z linii hodowlanych.
Mimo to, jak każda rasa, Hovawarty mogą być narażone na pewne problemy zdrowotne. Do najczęstszych należą:
- Dysplazja stawów biodrowych – choć rzadka dzięki selekcji, nadal warto kontrolować stan stawów, zwłaszcza u psów aktywnych
- Niedoczynność tarczycy – zaburzenie hormonalne, które może prowadzić do problemów ze skórą, wagą i energią
- Degeneracyjna myelopatia – postępująca choroba rdzenia kręgowego, występująca głównie u starszych psów
- Skręt żołądka – nagłe, zagrażające życiu schorzenie, częstsze u psów o głębokiej klatce piersiowej
Właściciele powinni regularnie kontrolować stan zdrowia swoich psów poprzez wizyty u weterynarza oraz zapewniać im odpowiednią dietę i aktywność fizyczną, aby uniknąć otyłości, która może prowadzić do dodatkowych problemów zdrowotnych, w tym obciążenia stawów i układu sercowo-naczyniowego.
Ważne jest, aby nie narażać Hovawartów na intensywne wysiłki w okresie wzrostu (do około 12-18 miesiąca życia), aby uniknąć kontuzji kości, stawów i więzadeł. Szczenięta powinny mieć możliwość swobodnej zabawy, ale należy unikać forsownych treningów, długich biegów po twardym podłożu oraz skoków z wysokości.
Hovawarty dobrze znoszą chłodne warunki dzięki swojej gęstej sierści, jednak nie są dobrze przystosowane do długotrwałych upałów. W czasie gorących dni należy zapewnić im odpowiednie warunki, takie jak dostęp do cienia, świeżej wody oraz unikać spacerów w najgorętszych godzinach dnia.
Hovawarty mają długą, gęstą sierść, która wymaga regularnej pielęgnacji, aby zachować zdrowy wygląd i uniknąć kołtunów. Ich sierść jest przylegająca, lekko pofalowana, z niewielkim podszerstkiem, co ułatwia pielęgnację w porównaniu do ras z bardzo bujnym podszerstkiem.
Szczotkowanie: Zaleca się regularne szczotkowanie, minimum 2-3 razy w tygodniu, aby usunąć luźne włosy i zapobiec tworzeniu się kołtunów. W okresie linienia, który występuje zazwyczaj dwa razy w roku (wiosną i jesienią), konieczne może być codzienne czesanie, aby kontrolować ilość wypadających włosów i utrzymać sierść w dobrej kondycji.
Kąpiele: Hovawarty nie wymagają częstych kąpieli – wystarczy myjnia raz na kilka miesięcy lub w razie potrzeby (np. po intensywnej zabawie w błocie). Zbyt częste kąpiele mogą osłabić naturalną warstwę ochronną skóry i sierści.
Higiena: Warto zwrócić szczególną uwagę na:
- Uszy – regularne sprawdzanie i czyszczenie uszu pomoże zapobiec infekcjom i stanom zapalnym
- Oczy – utrzymanie czystości okolic oczu zapobiega podrażnieniom
- Zęby – regularne czyszczenie zębów (najlepiej 2-3 razy w tygodniu) oraz podawanie gryzaków dentystycznych pomoże zachować zdrowie jamy ustnej
- Pazury – kontrolowanie długości pazurów jest ważne, aby nie były zbyt długie, co mogłoby prowadzić do dyskomfortu podczas chodzenia i problemów z postawą
Hovawarty nie wymagają profesjonalnego strzyżenia, co czyni ich pielęgnację stosunkowo prostą. Odpowiednia i regularna pielęgnacja jest kluczowa dla utrzymania zdrowia, komfortu i dobrego samopoczucia Hovawarta.
Hovawarty to aktywne psy robocze, które wymagają codziennej dawki ruchu oraz stymulacji umysłowej. Idealnie nadają się do życia w aktywnych rodzinach, które mogą zapewnić im odpowiednią ilość ćwiczeń i różnorodnych aktywności. Rekomendowane jest minimum 1-2 godziny intensywnego ruchu dziennie, jednak najlepiej, gdy Hovawart ma możliwość biegania, eksplorowania terenu i zabawy w bezpiecznym miejscu.
Rasa ta ma duże potrzeby energetyczne, więc warto zadbać o różnorodne formy aktywności, takie jak:
- Długie spacery i wędrówki – doskonałe dla psów uwielbiających eksplorację
- Bieganie – idealny sposób na wyładowanie energii, szczególnie w towarzystwie roweru lub podczas joggingu
- Pływanie – świetna forma ćwiczeń, łagodna dla stawów
- Treningi posłuszeństwa i obedience – doskonała stymulacja umysłowa
- Sporty kynologiczne – agility, frisbee, rally obedience, mantrailing
- Praca z nosem – tropiące, szukanie przedmiotów, gry węchowe
Hovawarty są również świetnymi towarzyszami dla osób uprawiających sporty outdoorowe, takie jak wędrówki górskie, biegi terenowe czy jazda na rowerze. Dzięki swojej wytrzymałości i chęci do pracy sprawdzają się także w pracy ratunkowej, tropieniu oraz jako psy wspomagające.
Brak wystarczającej ilości ruchu może prowadzić do nudów, frustracji i problemów behawioralnych, takich jak nadpobudliwość, destrukcyjność czy nadmierne szczekanie. Dlatego regularne ćwiczenia są kluczowe nie tylko dla zdrowia fizycznego, ale także dla równowagi psychicznej i dobrego samopoczucia tej rasy.
Hovawarty są psami inteligentnymi, chętnymi do nauki i współpracy, co czyni je stosunkowo łatwymi w szkoleniu, pod warunkiem zastosowania odpowiednich metod. Ich niezależny temperament oraz pewna samodzielność w myśleniu mogą sprawić, że będą wymagały konsekwentnego, cierpliwego i pozytywnego podejścia do treningu.
Wczesne rozpoczęcie szkolenia jest kluczowe – najlepiej już w wieku szczenięcym, aby uformować dobre nawyki, zasady i odpowiednie zachowania. Hovawarty są bardzo wrażliwe na krytykę i negatywne wzmocnienia, dlatego trening powinien być oparty na metodach pozytywnych, takich jak:
- Pochwały i nagrody słowne – pies potrzebuje wiedzieć, że wykonał coś dobrze
- Smakołyki – skuteczna motywacja, szczególnie w początkowej fazie nauki
- Zabawa – ulubiona zabawka jako nagroda za dobre zachowanie
- Pozytywne wzmocnienie – konsekwentne nagradzanie pożądanych zachowań
Dzięki swojej inteligencji, wszechstronności i chęci do pracy, Hovawarty często sprawdzają się w różnych dziedzinach kynologii:
- Sporty kynologiczne – obedience, agility, rally-o
- Praca terapeutyczna – wspomaganie osób chorych, niepełnosprawnych, w szpitalach i domach opieki
- Praca ratownicza – poszukiwanie osób zaginionych, ratownictwo górskie
- Tropienie i mantrailing – wykorzystanie doskonałego węchu
- Psy asystujące – pomoc osobom z niepełnosprawnościami
Socjalizacja szczeniąt jest równie ważna jak trening posłuszeństwa. Należy wprowadzać młode Hovawarty w różne sytuacje, środowiska, dźwięki oraz kontakty z innymi psami i ludźmi, aby zapewnić im dobre relacje społeczne i pewność siebie w dorosłym życiu.
Hovawarty mogą być także doskonałymi psami stróżującymi, dlatego warto odpowiednio kierunkować ich naturalny instynkt ochronny, aby nie przerodził się w nadmierną podejrzliwość czy agresję obronną. Odpowiednie szkolenie i socjalizacja pozwolą Hovawartowi rozwijać swoje umiejętności w kontrolowany i pozytywny sposób.
Hovawarty potrzebują zrównoważonej, wysokiej jakości diety, która będzie dostosowana do ich wieku, wagi, poziomu aktywności oraz indywidualnych potrzeb zdrowotnych. Właściwie zbilansowane pożywienie powinno zawierać odpowiednie proporcje:
- Białko – podstawa diety, wspomagająca budowę i regenerację mięśni (min. 22-26% dla dorosłych psów)
- Tłuszcze – źródło energii oraz kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6 dla zdrowia skóry i sierści (min. 10-15%)
- Węglowodany – źródło energii, jednak w umiarkowanych ilościach
- Witaminy i minerały – kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania organizmu
Ze względu na ich skłonność do otyłości, szczególnie u psów mniej aktywnych lub starszych, ważne jest, aby kontrolować ilość podawanej karmy i unikać przejadania się oraz nadmiernego podawania smakołyków. Otyłość może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, w tym obciążenia stawów, chorób serca i cukrzycy.
Zalecenia żywieniowe:
- Podawanie posiłków w stałych porach (2 razy dziennie dla dorosłych psów)
- Unikanie karmienia bezpośrednio przed lub po intensywnym wysiłku (zmniejsza ryzyko skrętu żołądka)
- Zapewnienie stałego dostępu do świeżej wody
- Wybór karmy premium lub super-premium zawierającej mięso jako główny składnik
- Możliwość stosowania diety BARF lub gotowania posiłków domowych, pod warunkiem konsultacji z weterynarzem-dietetykiem
Hovawarty są również podatne na problemy ze stawami, dlatego warto rozważyć dodanie suplementów diety, takich jak:
- Glukozamina i chondroityna – wspierające zdrowie stawów i chrząstek
- Kwasy omega-3 – działające przeciwzapalnie, wspierające zdrowie skóry, sierści i stawów
- Probiotyki – wspierające zdrowie układu pokarmowego
Właściciele powinni regularnie monitorować kondycję swojego psa, kontrolować wagę oraz konsultować się z weterynarzem w sprawie optymalnej diety, szczególnie w przypadku psów z dodatkowymi potrzebami zdrowotnymi.
Cechy charakterystyczne
Zalety
- Lojalność i oddanie wobec rodziny
- Inteligencja i łatwość w szkoleniu
- Doskonałe zdolności obronne i stróżujące
- Wszechstronność w pracy ratunkowej i terapeutycznej
- Zrównoważony temperament
- Przyjaźń wobec dzieci
Wady
- Wymaga dużo aktywności fizycznej i umysłowej
- Potrzebuje konsekwentnego szkolenia
- Może być zbyt opiekuńczy wobec obcych
- Wymaga regularnej pielęgnacji sierści
Oceny behawioralne
Historia rasy
Hovawart to jedna z najstarszych ras psów pracujących, której historia sięga co najmniej średniowiecza, a pierwsze wzmianki o psach o podobnej nazwie i funkcji pojawiają się już w XIII wieku. W średniowiecznych kronikach i dokumentach prawnych wspominano o psach zwanych Hovawart lub Hovawarth, które pełniły rolę strażników gospodarstw, zamków i posiadłości szlacheckich.
Rasa ta zyskała popularność jako pies stróżujący i obronny, a jej nazwa dosłownie oznacza strażnika podwórza (z języka średnio-wysoko-niemieckiego: Hova = podwórze, gospodarstwo; wart = strażnik, opiekun). W ciągu wieków Hovawarty były cenione za swoje umiejętności obronne, lojalność wobec właścicieli oraz odwagę. Legendy mówią o heroicznych czynach tych psów – jedno z najsłynniejszych opowiadań pochodzi z 1210 roku, kiedy to Hovawart uratował życie młodego lorda poprzez obudzenie jego rodziny podczas ataku na zamek.
Niestety, wraz z industrializacją i zmianami społeczno-gospodarczymi w XIX wieku, rasa niemal całkowicie wyginęła. W początkach XX wieku pozostało zaledwie kilka osobników przypominających typem dawne Hovawarty, utrzymywanych głównie przez hodowców na odludnych farmach.
Odbudowa rasy rozpoczęła się w latach 20. XX wieku dzięki pasji i determinacji niemieckich kynologów, w szczególności Kurta Friedricha Königa, biologa i miłośnika psów, który poświęcił swoje życie rekonstrukcji Hovawarta. W procesie tym wykorzystano:
- Lokalne psy wiejskie przypominające typem dawne Hovawarty
- Owczarki niemieckie (dla inteligencji i zdolności do pracy)
- Nowofundlandy (dla łagodnego temperamentu i budowy ciała)
- Leonbergery (dla rozmiaru i charakteru)
Dzięki starannemu doborowi hodowlanych osobników oraz systematycznej selekcji udało się przywrócić pierwotny typ Hovawarta. W 1937 roku rasa została oficjalnie uznana przez związki kynologiczne, a w 1964 roku – uznana jako pies roboczy. Od lat 60. XX wieku prowadzono intensywną selekcję w kierunku eliminacji dysplazji stawów biodrowych, co przyniosło spektakularne rezultaty – choroba ta została niemal całkowicie wyeliminowana z linii hodowlanych.
Dziś Hovawarty są cenione na całym świecie jako wszechstronne psy towarzyszące, robocze i ratunkowe, które łączą w sobie inteligencję, lojalność, przyjazny temperament oraz doskonałe zdolności do pracy. Rasa zyskała uznanie nie tylko w Niemczech, ale również w innych krajach europejskich, Ameryce Północnej i Południowej oraz Australii. Hovawarty sprawdzają się jako psy rodzinne, stróżujące, ratunkowe, terapeutyczne oraz w sportach kynologicznych, co świadczy o ich wyjątkowej wszechstronności i adaptacyjności.
