
Nederlandse Schapendoes
Grupa FCI
1• FCI 313
Rozmiar
Średnie
Kraj Pochodzenia
NL
Wysokość
40-50 cm
Waga
10-18 kg
Długość Życia
12-14 lat
Temperament
Przegląd
Nederlandse Schapendoes, zwany także holenderskim owczarkiem kosmatkym, to wyjątkowa rasa pasterska pochodząca z Holandii. Jego historia sięga końca XIX wieku, kiedy to psy te były niezastąpionymi pomocnikami holenderskich pasterzy na rozległych wrzosowiskach i pastwiskach. Schapendoes wyróżnia się długą, gęstą sierścią pokrywającą całe ciało oraz głowę, która chroni go przed trudnymi warunkami atmosferycznymi podczas pracy w terenie.
Ta rasa wyróżnia się nie tylko wyjątkowym wyglądem, ale przede wszystkim niezwykłą inteligencją i samodzielnością w podejmowaniu decyzji. Schapendoes posiada imponujące umiejętności pasterskie – jego wytrwałość, ruchliwość i zdolność do błyskawicznego skakania pozwalały mu efektywnie kierować stadami owiec nawet w najtrudniejszych warunkach terenowych. Chociaż pierwotnie był psem roboczym, obecnie znajduje także zastosowanie jako doskonały pies towarzyszący oraz w sportach psich, szczególnie w agility, gdzie jego zwinność i inteligencja są nieocenione.
Schapendoes to pies przepełniony energią i radością życia, który potrzebuje aktywnego trybu życia i regularnej stymulacji zarówno fizycznej, jak i umysłowej. Jego przyjazny i wesoły temperament sprawia, że z łatwością nawiązuje więzi z ludźmi, co czyni go idealnym członkiem rodziny. Nederlandse Schapendoes jest niezwykle lojalny i przywiązany do swoich właścicieli, ale wymaga od nich zaangażowania – rasa ta nie nadaje się dla osób prowadzących siedzący tryb życia.
W dalszej części tego przewodnika zgłębimy wszystkie aspekty życia z Schapendoesem – od jego charakterystycznego wyglądu, przez zachowanie i temperament, po kwestie zdrowia, pielęgnacji, wymagań dotyczących ćwiczeń, treningu i odżywiania. Poznamy również fascynującą historię tej rasy, która ledwo przetrwała trudny okres II wojny światowej. Każdy z tych aspektów ukazuje, dlaczego Nederlandse Schapendoes jest tak wyjątkowy i ceniony wśród miłośników ras pasterskich na całym świecie.
Nederlandse Schapendoes to pies średniej wielkości o lekkiej, harmonijnej budowie ciała, która nie pozbawia go jednak siły i wytrzymałości. Wysokość w kłębie waha się od 40 do 50 cm, przy czym samce są zazwyczaj nieco większe od samic. Waga oscyluje między 10 a 18 kg, co przy obfitej sierści może sprawiać wrażenie, że pies jest masywniejszy, niż jest w rzeczywistości.
Charakterystyczną cechą rasy jest długa, gęsta sierść, która pokrywa całe ciało i nadaje psu niepowtarzalny, kosmaty wygląd. Sierść jest lekko falista, ale nie kędzierzawa ani lokowata, o długości co najmniej 7 cm na korpusie. Jest dostatecznie gęsta, aby chronić psa przed niekorzystnymi warunkami pogodowymi, ale nie nadmiernie jedwabista. Szczególnie obficie owłosiona jest głowa – długie brwi i zarost na pysku tworzą charakterystyczną brodę i wąsy, które nadają Schapendoesowi wyrazisty, niemal ludzki wyraz twarzy.
Oczy są stosunkowo duże, okrągłe i brązowe, emanujące bystrością i szczerością. Uszy średniej wielkości, opadające i dobrze owłosione, przylegają do głowy. Ogon długi i obficie owłosiony jest noszony nisko w spoczynku, ale w ruchu lub podczas pracy unosi się wysoko i może być zakręcony nad grzbietem, co jest typowe dla psów pasterskich.
Kończyny są proste, mocne i dobrze umięśnione, zapewniając psu wyjątkową zwinność i sprężystość ruchu. Łapy są owalne, zgrabne, z dobrze wysklepionymi palcami. Ogólna sylwetka Schapendoesa jest harmonijną kombinacją lekkości i siły, co czyni go idealnym psem roboczym i towarzyszem dla osób aktywnych. Dopuszczalne są wszystkie kolory sierści, choć najczęściej spotyka się odcienie niebiesko-szare, czarne lub brązowe z ewentualnymi białymi znaczeniami.
Nederlandse Schapendoes wyróżnia się przyjaznym, wesołym i energicznym temperamentem, który czyni go doskonałym psem rodzinnym. To rasa o wysokiej inteligencji, czujności i radości życia. Schapendoes jest niezwykle towarzyski i silnie przywiązany do swoich właścicieli, co sprawia, że jest lojalnym towarzyszem gotowym towarzyszyć rodzinie we wszystkich aktywnościach. Jego wesoła natura i zabawny charakter sprawiają, że doskonale odnajduje się w domach z dziećmi, choć właściciele powinni być świadomi jego pasterskich instynktów.
Ze względu na pochodzenie pasterskie, Schapendoes może wykazywać tendencję do poganiania i popychania, szczególnie małych dzieci, próbując traktować je jak członków stada. To zachowanie nie jest agresywne, ale może być mylnie interpretowane, dlatego warto nadzorować interakcje z najmłodszymi członkami rodziny i uczyć psa odpowiedniego zachowania. Rasa ta posiada umiarkowaną tolerancję na samotność – może być zostawiana sama, ale wymaga systematycznego przyzwyczajania do tego od szczenięcego wieku.
Schapendoes ma niski instynkt łowiecki, co oznacza, że zazwyczaj nie goni mniejszych zwierząt i może współżyć z innymi domowymi pupilami. Jest otwarty na nowe znajomości i zazwyczaj przyjazny wobec obcych, choć jego czujność sprawia, że może szczekać na nieznajomych, pełniąc rolę psa ostrzegawczego. Nie jest to jednak rasa agresywna – Schapendoes raczej ostrzega niż atakuje.
Charakterystyczną cechą tej rasy jest także pewna niezależność i samodzielność w podejmowaniu decyzji, co było niezbędne podczas pracy pasterskiej. Czasami może to objawiać się uporem, dlatego wymaga konsekwentnego, ale pozytywnego szkolenia. Właściwa socjalizacja od młodego wieku, regularna aktywność fizyczna i stymulacja umysłowa są kluczowe dla wychowania zrównoważonego, szczęśliwego i dobrze dostosowanego Schapendoesa.
Nederlandse Schapendoes jest ogólnie rasą odporną i zdrową, cechującą się dobrą kondycją zdrowotną. Jednakże, jak wszystkie rasy czystej krwi, może być podatny na pewne schorzenia genetyczne i specyficzne dla rasy problemy zdrowotne. Świadomość tych potencjalnych zagrożeń pozwala właścicielom i hodowcom na wczesne wykrywanie i leczenie ewentualnych dolegliwości.
Jednym z najpoważniejszych schorzeń występujących u tej rasy jest postępująca atrofia siatkówki (PRA), dziedziczne schorzenie oczu, które prowadzi do stopniowej utraty wzroku i może zakończyć się ślepotą. Odpowiedzialni hodowcy przeprowadzają badania genetyczne swoich psów hodowlanych, aby zminimalizować ryzyko przenoszenia tej choroby na kolejne pokolenia. Inne problemy okulistyczne, które mogą wystąpić, to zaćma oraz anomalie oczu.
Schapendoesy mogą być również narażone na dysplazję stawów biodrowych i łokciowych, szczególnie jeśli pochodzą z linii, w których nie przeprowadzano odpowiednich badań przesiewowych. Regularne kontrole ortopedyczne oraz utrzymywanie odpowiedniej wagi ciała mogą pomóc w minimalizowaniu ryzyka i dolegliwości związanych z tymi schorzeniami. Ze względu na opadające, dobrze owłosione uszy, rasa ta może być podatna na infekcje uszu, dlatego regularna kontrola i czyszczenie uszu są istotnym elementem rutynowej pielęgnacji.
Średnia długość życia Nederlandse Schapendoes wynosi od 12 do 14 lat, co czyni tę rasę stosunkowo długowieczną. Kluczem do długiego i zdrowego życia są regularne wizyty u weterynarza, aktualne szczepienia, profilaktyka pasożytów oraz zdrowa, zbilansowana dieta. Właściciele powinni także pamiętać o kontrolowaniu wagi swoich psów, gdyż pomimo wysokiego poziomu aktywności, Schapendoesy mogą mieć tendencję do przybierania na wadze przy nieodpowiedniej diecie lub braku ruchu.
Pielęgnacja Nederlandse Schapendoes wymaga regularnego zaangażowania i poświęcenia czasu, ale jest niezbędna dla utrzymania zdrowia, komfortu i charakterystycznego wyglądu tego psa. Długa, gęsta i lekko falista sierść wymaga szczególnej uwagi, aby pozostała w dobrym stanie i nie ulegała splątaniu.
Szczotkowanie co najmniej raz lub dwa razy w tygodniu jest absolutnym minimum, ale w okresach intensywnego linienia warto zwiększyć częstotliwość do codziennego czesania. Regularne szczotkowanie nie tylko usuwa martwe włosy i zapobiega tworzeniu się kołtunów, ale także dystrybuuje naturalne oleje skórne, nadając sierści zdrowy połysk. Szczególną uwagę należy poświęcić miejscom szczególnie narażonym na splątanie, takim jak okolice uszu, brzucha, pachwin i łap.
Kąpiele powinny być stosowane tylko w razie rzeczywistej potrzeby, gdyż zbyt częste mycie może prowadzić do wysuszenia skóry i utraty naturalnej ochronnej warstwy tłuszczowej sierści. Gdy kąpiel jest konieczna, warto używać łagodnych szamponów przeznaczonych dla psów o długiej sierści. Po kąpieli należy dokładnie wysuszyć psa, szczególnie przy chłodniejszej pogodzie.
Regularne przycinanie pazurów jest niezbędne, aby zapobiec ich nadmiernemu wzrostowi, który może prowadzić do dyskomfortu i problemów z chodzeniem. Kontrola i czyszczenie uszu powinny odbywać się przynajmniej raz w tygodniu, szczególnie że opadające, dobrze owłosione uszy Schapendoesa mogą być podatne na gromadzenie się wilgoci i rozwój infekcji. Regularne szczotkowanie zębów, najlepiej kilka razy w tygodniu, pomaga zapobiegać chorobom przyzębia i utrzymuje zdrowie jamy ustnej.
Choć pielęgnacja Nederlandse Schapendoes wymaga czasu i konsekwencji, większość właścicieli szybko przekonuje się, że te wspólnie spędzane chwile stają się przyjemnym rytuałem umacniającym więź z psem.
Nederlandse Schapendoes to rasa o wysokim poziomie energii, która wymaga znacznej ilości regularnej aktywności fizycznej i stymulacji umysłowej. Jako autentyczny pies pasterski, stworzony do niestrudzenie długiej pracy w terenie, Schapendoes potrzebuje znacznie więcej ruchu niż przeciętny pies towarzyszący. Nie jest to rasa odpowiednia dla osób prowadzących siedzący tryb życia lub mieszkających w małych przestrzeniach bez dostępu do terenów do biegania.
Idealnie, Schapendoes powinien otrzymywać minimum dwa długie spacery dziennie, każdy trwający co najmniej 45-60 minut. Jednak same spacery nie wystarczą – pies ten potrzebuje możliwości swobodnego biegania, najlepiej na bezpiecznym, ogrodzonym terenie, gdzie może uwolnić swoją energię. Doskonałymi aktywnościami uzupełniającymi są bieganie w towarzystwie właściciela, pływanie, wędrówki górskie czy jazda na rowerze z psem biegającym obok.
Schapendoes wyróżnia się wyjątkową zdolnością do skakania i zwinnością, dlatego świetnie sprawdza się w sportach psich, szczególnie w agility, flyball czy frisbee. Te aktywności nie tylko zapewniają mu niezbędny ruch fizyczny, ale także dostarczają stymulacji umysłowej, która jest równie ważna dla tej inteligentnej rasy. Warto wprowadzać różnorodne formy zabawy, takie jak aportowanie, szukanie ukrytych smakołyków, nauka nowych sztuczek czy zabawy węchowe.
Brak odpowiedniej ilości ruchu i stymulacji może prowadzić do poważnych problemów behawioralnych, w tym destrukcyjnego niszczenia przedmiotów, nadmiernego szczekania, nerwowości i trudności w kontrolowaniu psa. Schapendoes, który nie otrzymuje wystarczającej aktywności, staje się nieszczęśliwy i może rozwinąć niepożądane nawyki. Dlatego przyszli właściciele muszą być świadomi, że ta rasa wymaga codziennego, znacznego zaangażowania czasowego w zapewnienie odpowiedniej dawki ruchu.
Szkolenie Nederlandse Schapendoes może być jednocześnie satysfakcjonującym i wymagającym doświadczeniem. Ta rasa łączy w sobie wysoką inteligencję i chęć do współpracy z pewną dozą niezależności i samodzielności w myśleniu – cechy, które były niezbędne podczas pracy pasterskiej, gdy pies musiał podejmować decyzje bez ciągłych poleceń pasterza.
Schapendoes szybko przyswaja nowe komendy i sztuczki, często już po kilku powtórzeniach. Jednak jego samodzielność może czasami objawiać się uporem, szczególnie jeśli pies nie widzi sensu w wykonywanym poleceniu lub uznaje je za nudne. Dlatego kluczem do sukcesu jest konsekwencja w treningu połączona z cierpliwością i kreatywnością. Monotonny, powtarzalny trening szybko znudzi tę inteligentną rasę, dlatego warto wprowadzać różnorodność w ćwiczenia.
Najbardziej skuteczne są metody pozytywnego wzmocnienia – nagrody w postaci smakołyków, zabawek, pochwał i zabawy motywują Schapendoesa do nauki i współpracy. Twarde, karcące metody są nieskuteczne i mogą zniszczyć więź z psem oraz podkopać jego zaufanie. Schapendoes najlepiej uczy się, gdy trening jest zabawą i wyzwaniem intelektualnym, a nie obowiązkiem.
Szkolenie powinno rozpocząć się już w szczenięcym wieku, najlepiej zaraz po przybyciu szczenięcia do domu. Podstawowe komendy posłuszeństwa, nauka czystości oraz socjalizacja z różnymi ludźmi, psami i sytuacjami są fundamentem przyszłego zachowania dorosłego psa. Szczególnie ważna jest socjalizacja – Schapendoesy, które od młodego wieku miały kontakt z różnorodnymi bodźcami, są bardziej zrównoważone i pewne siebie.
Ze względu na pasterskie pochodzenie, warto ukierunkować naturalny instynkt pasterski w odpowiednie tory – kursy tresury pasterskiej lub sporty psie, takie jak agility, pozwalają psu wyrazić swoje naturalne zdolności w kontrolowany sposób. Właściwe szkolenie i socjalizacja pomogą w wychowaniu zrównoważonego, posłusznego i szczęśliwego Schapendoesa, który będzie doskonałym towarzyszem na wiele lat.
Odpowiednie odżywianie Nederlandse Schapendoes jest kluczowe dla utrzymania jego zdrowia, energii i kondycji. Ze względu na wysoki poziom aktywności fizycznej, ta rasa wymaga diety bogatej w wysokiej jakości składniki odżywcze, która dostarczy niezbędnej energii do codziennych aktywności.
Podstawą diety powinien być wysokiej jakości pokarm pełnoporcjowy przeznaczony dla psów średnich ras o wysokim poziomie aktywności. Kluczowym składnikiem jest białko pochodzenia zwierzęcego (z mięsa, drobiu lub ryb), które powinno stanowić główny składnik karmy. Białko wspiera rozwój i regenerację mięśni, co jest szczególnie ważne dla aktywnych psów pasterskich. Tłuszcze zapewniają energię oraz wspierają zdrowie skóry i sierści, podczas gdy węglowodany kompleksowe dostarczają długotrwałej energii.
Właściciele mogą wybierać między karmą suchą, mokrą lub dietą naturalną (BARF), choć każda z tych opcji ma swoje zalety i wady. Niezależnie od wybranej metody karmienia, ważne jest, aby karma była wysokiej jakości, odpowiednio zbilansowana i dostosowana do wieku psa (szczenięta, psy dorosłe, seniorzy mają różne potrzeby żywieniowe), jego aktywności i ewentualnych specjalnych potrzeb zdrowotnych.
Kontrola porcji i regularne porcjonowanie jedzenia są niezbędne dla zapobiegania nadwadze. Pomimo wysokiego poziomu aktywności, Schapendoesy mogą przybierać na wadze, jeśli otrzymują zbyt dużo kalorii lub zbyt wiele przekąsek poza głównymi posiłkami. Zaleca się karmienie dorosłego psa dwa razy dziennie, podczas gdy szczenięta wymagają częstszych, mniejszych posiłków – zwykle trzy do czterech razy dziennie.
Schapendoes powinien mieć stały dostęp do świeżej, czystej wody, szczególnie po intensywnej aktywności fizycznej lub w ciepłe dni. Właściciele powinni unikać karmienia psa bezpośrednio przed lub po intensywnym wysiłku, aby zminimalizować ryzyko skrętu żołądka. Warto również regularnie konsultować się z weterynarzem w celu dostosowania diety do indywidualnych potrzeb psa, jego wieku, stanu zdrowia i poziomu aktywności.
Cechy charakterystyczne
Zalety
- Niezwykle inteligentny i łatwo uczący się
- Przyjazny i wesoły temperament
- Doskonały towarzysz dla aktywnych rodzin
- Świetnie sprawdza się w sportach psich
- Niski instynkt łowiecki
Wady
- Wymaga bardzo dużo ruchu i aktywności
- Potrzebuje regularnej stymulacji umysłowej
- Czasami uparty i samodzielny
- Wymaga regularnej pielęgnacji sierści
- Może wykazywać instynkt pasterski wobec dzieci
Oceny behawioralne
Historia rasy
Historia Nederlandse Schapendoes jest fascynującą opowieścią o przetrwaniu i oddaniu nielicznych entuzjastów, którzy uratowali tę rasę od całkowitego wyginięcia. Pochodzenie Schapendoesa sięga końca XIX i początku XX wieku, kiedy psy te były powszechnie spotykane na wrzosowiskach i pastwiskach w różnych regionach Holandii, szczególnie tam, gdzie hodowano owce.
Holenderscy pasterze cenili Schapendoesa za jego niestrudzony zapał do pracy, inteligencję i samodzielność. Psy te potrafiły godzinami kierować stadami owiec po rozległych, często trudno dostępnych terenach, wykazując się wyjątkową wytrwałością, zwinnością i umiejętnością samodzielnego podejmowania decyzji. Schapendoes należy do szerokiej grupy długowłosych ras pasterskich charakteryzujących się gęsto owłosioną głową, będąc spokrewnionym z takimi rasami jak Bearded Collie, Puli, Polski Owczarek Nizinny, Bobtail, Briard, Bergamasco czy niemiecki Schafspudel.
Tragiczny okres II wojny światowej niemal doprowadził rasę do całkowitego wyginięcia. W czasie okupacji hodowla psów była prawie niemożliwa, a wiele psów zginęło lub zostało skrzyżowanych z innymi rasami. Po wojnie sytuacja wyglądała dramatycznie – pozostało jedynie kilka czystych przedstawicieli rasy. Gdyby nie niezwykłe zaangażowanie grupy holenderskich hodowców, szczególnie pana P.M.C. Toepoel, który rozpoczął systematyczne poszukiwania i odbudowę rasy, Nederlandse Schapendoes prawdopodobnie zniknąłby na zawsze.
W 1947 roku został założony Nederlandse Schapendoes Club, co stanowiło oficjalny początek odbudowy rasy. W 1952 roku rasa otrzymała wstępne uznanie przez Raad van Beheer (holenderski związek kynologiczny), a w 1954 roku opracowano i zatwierdzono pierwszy oficjalny wzorzec rasy. Pełne, ostateczne uznanie nastąpiło w 1971 roku. Od tego czasu rasa stopniowo odbudowywała swoją populację, choć nawet dziś pozostaje stosunkowo rzadka, szczególnie poza granicami Holandii.
Współcześnie Nederlandse Schapendoes jest ceniony nie tylko jako pies roboczy, ale także jako wspaniały towarzysz rodzinny i uczestnik sportów psich. Rasa ta cieszy się uznaniem wśród osób, które doceniają jej wyjątkowy charakter, inteligencję i autentyczne pasterskie dziedzictwo. Pomimo wzrastającej popularności, Schapendoes nadal wymaga świadomych hodowców i właścicieli, którzy dbają o zachowanie jego charakterystycznych cech oraz zdrowie genetyczne, aby zapewnić tej niezwykłej rasie długą i zdrową przyszłość.



